بۆ ناوەڕۆک بازبدە

یەکتربەستن

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە

ئەم وتارە بەزۆری یان بەتەواوی پشت بە تەنیا یەک سەرچاوە دەبەستێت. تکایە یارمەتیی باشترکردنی بدە بە ناساندنی سەرچاوەی زیاتر. (تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)

$(x \circ y) \circ z = x \circ (y \circ z)$ .

یەکتربەستن ^[١] (بە ئینگلیزی: Associative) لە بیرکاریدا، خاسیەتێکە پێناسە دەکرێت لەسەر کردارێکی دوانی. بە کەلکوەرگرتن لە یەکتربەستن دەتوانی پێناسەی پێکھاتەیەکی جەبری بکەیت، ئەم خاسیەتە یەکێکە لە چوار مەرجی سەرەکیی بیردۆزیی گرووپەکان و لە جەبری پەتیدا ڕۆڵێکی گرینگ دەگێڕێت.

پێناسە

[دەستکاری]

وا دابنێ $⋆$ کردارێکی دوانی لەسەر کۆمەڵی $A$ بێت، ( $A$ بەتاڵ نییە) $⋆$ کردارێکی یەکتربەستنە ئەگەر بۆ ھەر $a$ و $b$ و $c$ لە کۆمەڵی $A$ ،

$(a ⋆ b) ⋆ c = a ⋆ (b ⋆ c)$

نموونە

[دەستکاری]

کۆکردنەوەی ژمارە ڕاستەقینەکان کردارێکی یەکتربەستنە.

کۆکردنەوە و لێکدان لە (ژمارە ڕاستەقینەکان و ئاوێتەکاندا) دوو کرداری یەکتربەستنن. لەبەر ئەوەی ھەمیشە

a + (b + c) = (a + b) + c

و

a \cdot (b \cdot c) = (a \cdot b) \cdot c

بەڵام لێدەرکردن کردارێکی یەکربەستن نییە. بۆ نموونە:

5 - (3 - 2) \neq (5 - 3) - 2

ئاوێتەکردنی فانکشنەکان، کردارێکی یەکتربەستنە

ئەگەر $h : S \to T$ و $g : T \to U$ و $f : U \to V$ ئەوا

(f \circ g) \circ h = f \circ (g \circ h) = f \circ g \circ h

ئەمانەش ببینە

[دەستکاری]

ئاڵوگۆڕ

پەراوێزەکان

[دەستکاری]

↑ فەرھەنگی بیرکاری نەوزاد عومەر محێدین

سەرچاوەکان

[دەستکاری]

بەشداربووانی ویکیپیدیا، «شرکت‌پذیری»، ویکیپیدیای فارسی. سەردان لە ٢٩ی ئابی ٢٠١٨.

ئەم «ماتماتیک» وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.

وەرگیراو لە «https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=یەکتربەستن&oldid=1541931»

پۆلەکان:

پۆلە شاردراوەکان: