Geena Davis

Geena Davis

Geena Davis (2024)
Imię i nazwisko	Virginia Elizabeth Davis
Data i miejsce urodzenia	21 stycznia 1956 Wareham
Zawód	aktorka, scenarzystka, producentka filmowa, modelka
Współmałżonek	Richard Emmolo (1982–1983; rozwód) Jeff Goldblum (1987–1990; rozwód) Renny Harlin (1993–1998; rozwód) Reza Jarrahy (od 2001)
Lata aktywności	od 1979

Geena Davis w 1989 roku

Virginia Elizabeth „Geena” Davis (ur. 21 stycznia 1956 w Wareham) – amerykańska aktorka, scenarzystka, producentka filmowa i telewizyjna, modelka. Zdobywczyni Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej za rolę Muriel Pritchett w dramacie Przypadkowy turysta (The Accidental Tourist, 1988). Laureatka Złotego Globu 2006 dla najlepszej aktorki w serialu dramatycznym za rolę pierwszej kobiety prezydenta Stanów Zjednoczonych – Mackenzie Allen w serialu ABC Pani prezydent (Commander In Chief, 2005−2006).

W 2019, w uznaniu jej pracy na rzecz równości płci, Davis otrzymała nagrodę za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta od Amerykańskiej Akademii Filmowej.

Życiorys

Wczesne lata

Urodziła się w Wareham w stanie Massachusetts. Jej matka, Lucille (z domu Cook; ur. 19 czerwca 1919, zm. 15 listopada 2001), była asystentką nauczyciela, a jej ojciec, William F. Davis (ur. 7 listopada 1913, zm. 2 kwietnia 2009), był inżynierem budownictwa i diakonem kościoła; jej rodzice pochodzili z małych miasteczek w Vermont. Ma starszego brata Danfortha „Dana”.

W młodym wieku zainteresowała się muzyką. Nauczyła się gry na pianinie i flecie, jako nastolatka grała na organach wystarczająco dobrze, aby służyć jako organistka w swoim kościele kongregacjonalistycznym w Wareham. W 1974 ukończyła Wareham High School i była studentką wymiany w Sandviken w Szwecji, biegle władając językiem szwedzkim. Uczęszczała do New England College, zanim w 1979 uzyskała tytuł Bachelor’s degree z dramatu na Uniwersytecie Bostońskim.

Kariera

Po ukończeniu edukacji przeprowadziła się do Nowego Jorku, gdzie służyła jako manekin okienny dla Ann Taylor, dopóki nie podpisała umowy z nowojorską agencją modelek Zoli Agency i rozpoczęła karierę modelki Victoria’s Secret. Jej pierwszą rolą w filmie fabularnym była postać April Page w komedii Sydneya Pollacka Tootsie (1982) u boku Dustina Hoffmana. Następnie wystąpiła gościnnie jako Grace Fallon w jednym z odcinków serialu sensacyjnego NBC Nieustraszony (Knight Rider, 1983) – pt. „K.I.T.T. the Cat” z Davidem Hasselhoffem w roli głównej. W latach 1983–1984 grała asystentkę produkcji Wendy Killian w sitcomie NBC Buffalo Bill, gdzie napisała także scenariusz odcinka serii z udziałem Dabneyem Colemanem i Joanny Cassidy. Jako Karen Nicholson pojawiła się w trzech odcinkach sitcomu NBC Więzy rodzinne (Family Ties, 1984–1986). Za postać dziennikarki Veroniki „Ronnie” Quaife w horrorze Davida Cronenberga Mucha (1986) u boku Jeffa Goldbluma była nominowana do Nagrody Saturna w kategorii najlepsza aktorka drugoplanowa. Wystąpiła jako Barbara Maitland w czarnej komedii fantasy Tima Burtona Sok z żuka (1988) z Michaelem Keatonem i Alekiem Baldwinem. Dzięki kreacji Muriel Pritchett, pracowniczki szpitala dla zwierząt i trenerki psów w dramacie Lawrence’a Kasdana Przypadkowy turysta (The Accidental Tourist, 1988) z Williamem Hurtem i Kathleen Turner zdobyła Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej.

Jej rola Thelmy Yvonne Dickinson w dramacie Ridleya Scotta Thelma i Louise (1991) z Susan Sarandon była nominowana do Oscara dla najlepszej aktorki pierwszoplanowej. Jako gracz baseballu w drużynie kobiet Dorothy „Dottie” Hinson w komediodramacie familijnym Penny Marshall Ich własna liga (A League of Their Own, 1992) z Tomem Hanksem i Madonną była nominowana do Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu. Zagrała reporterkę telewizyjną Gale Gayley w komedii Przypadkowy bohater (Hero, 1992) z Dustinem Hoffmanem i Andym Garcią. W komediodramacie romantycznym Marthy Coolidge Angie (1994) wcieliła się w pracowniczkę biurową, która mieszka w dzielnicy Bensonhurst na Brooklynie i marzy o lepszym życiu. Film otrzymał mieszane recenzje od krytyków i był komercyjną porażką. Rola bezsennej pisarki Julii Mann komedii romantycznej Rona Underwooda Miłosne wybory (Speechless, 1994) z Michaelem Keatonem przyniosła jej nominację do Złotego Globu dla najlepszej aktorki w filmie komediowym lub musicalu. Wystąpiła w roli głównej w wyreżyserowanym przez jej ówczesnego męża Renny’ego Harlina filmie przygodowym Wyspa piratów (Cutthroat Island, 1995), który według Księgi rekordów Guinnessa okazał się największą klapą finansową w historii kina. Wystąpiła jako Eleanor Little w dobrze przyjętej komedii rodzinnej Stuart Malutki (1999) oraz jej kontynuacjach – Stuart Malutki 2 (2002) i Stuart Malutki 3: Trochę natury (2005). W sitcomie ABC The Geena Davis Show (2000–2001) występowała jako Teddie Cochran.

Była na okładkach magazynów „Ekran” (w listopadzie 1989), „Harper’s Bazaar” (w maju 1991), „Time” (w czerwcu 1991), „People” (w czerwcu 1991), „Interview” (w marcu 1992), „Entertainment Weekly” (w lipcu 1992), „Vogue” (w sierpniu 1992 i maju 1994), „Vanity Fair” (we wrześniu 1992), „GQ” (w lutym 1994), „TV Guide” (w październiku 2005) i „The Hollywood Reporter” (w lipcu 2014).

W 1998 oraz 2003, na jubileuszowych ceremoniach rozdania Oscarów, pojawiła się na scenie w specjalnej, uroczystej prezentacji aktorów – wszystkich dotychczasowych laureatów Oscara. W 2022 opublikowała wspomnienia zatytułowane Dying of Politeness, wyd. polskie Umrzeć przez grzeczność (2024).

Życie prywatne

Geena Davis ma 183 cm wzrostu, należy też do prestiżowego towarzystwa Mensa International (z wynikiem IQ 140).

W maju 1978 związała się z Richardem Emmolo, którego poślubiła 25 marca 1982 i rozwiodła się z nim 26 lutego 1983. W latach 1983–1985 była związana z Christopherem McDonaldem. W kwietniu 1985 poznała aktora Jeffa Goldbluma, za którego wyszła za mąż 1 listopada 1987, jednak 17 października 1990 doszło do rozwodu. W 1992 poznała reżysera Renny’ego Harlina; 18 września 1993 wzięli ślub, lecz 21 czerwca 1998 rozwiedli się. 1 września 2001 poślubiła chirurga plastycznego Rezę Jarrahy’ego, z którym ma troje dzieci: córkę Alizeh Keshvar (ur. 10 kwietnia 2002) oraz bliźniaki – Kiana Williama i Kaiisa Stevena (ur. 6 maja 2004).

Filmografia

Filmy

Rok	Tytuł	Rola	Reżyser
1982	Tootsie	April Page	Sydney Pollack
1985	Fletch	Larry	Michael Ritchie
	Dziewczyna do zadań specjalnych (Secret Weapons, TV)	Tamara Reshevsky / Brenda	Don Taylor
	Transylvania 6-5000	Odette Balu	Rudy De Luca
1986	Mucha (The Fly)	Veronica Ronnie Quaife	David Cronenberg
1988	Sok z żuka (Beetlejuice)	Barbara Maitland	Tim Burton
	Przypadkowy turysta (The Accidental Tourist)	Muriel Pritchett	Lawrence Kasdan
	Ziemskie dziewczyny są łatwe (Earth Girls Are Easy)	Valerie Gail	Julien Temple
1990	Łatwy szmal (Quick Change)	Phyllis Potter	Howard Franklin Bill Murray
1991	Thelma i Louise (Thelma & Louise)	Thelma Dickinson	Ridley Scott
1992	Ich własna liga (A League of Their Own)	Dottie Hinson	Penny Marshall
	Przypadkowy bohater (Hero)	Gale Gayley	Stephen Frears
1993	Princess Scargo and the Birthday Pumpkin (wideo)	narrator (głos)	Craig Rogers
1994	Angie	Angie Scacciapensieri	Martha Coolidge
	Miłosne wybory (Speechless)	Julia Mann (także producentka)	Ron Underwood
1995	Wyspa piratów (Cutthroat Island)	Morgan Adams	Renny Harlin
1996	Długi pocałunek na dobranoc (The Long Kiss Goodnight)	Samantha Caine / Charlene „Charly” Baltimore (także producentka)
	Fałszywy trop (Mistrial, TV)	producent wykonawczy	Heywood Gould
1999	Stuart Malutki (Stuart Little)	Pani Eleanor Little (głos)	Rob Minkoff
2002	Stuart Malutki 2 (Stuart Little 2)
2005	Stuart Malutki 3: Trochę natury (Stuart Little 3: Call of the Wild)		Audu Paden
2009	Exit 19 (TV)	Gloria Woods
	Wypadki chodzą po ludziach (Accidents Happen)	Gloria Conway	Andrew Lancaster
2013	Untitled Bounty Hunter Project (TV)	Mackenzie Ryan	Dean Devlin
	Własnym głosem (In a World...)	Katherine Huling	Lake Bell
2014	Marnie. Przyjaciółka ze snów (When Marnie Was There)	Yoriko Sasaki (dubbing)	Hiromasa Yonebayashi
2015	Dlaczego mi nie powiedziałeś? (Me Him Her)	pani Ehrlick	Max Landis
2017	Marjorie Prime	Tess Prime	Michael Almereyda
	Dear Angelica (krótkometrażowy)	Angelica (głos)	Saschka Unseld
	Nie rozmawiaj z Irene (Don’t Talk to Irene)	w roli samej siebie	Pat Mills
	To zmienia wszystko (This Changes Everything, dokumentalny)	producentka	Tom Donahue
2020	Ava	Bobbi Faulkner, matka Avy	Tate Taylor
2023	Fairyland	Munca	Andrew Durham
2024	Mrugnij dwa razy (Blink Twice)	Stacy	Zoë Kravitz

Seriale

Rok	Tytuł	Rola	Uwagi
2019	Glow	Sandy Devereaux St. Clair	sez. 3, odc. 1, 3, 5, 8–10
	She-Ra i księżniczki mocy (She-Ra and the Princesses of Power)	Huntara	głos; sez. 3, odc. 3-2; sez. 4, odc. 2
2014	Klinika dla Pluszaków (Princess Persephone)	księżniczka Persefona	głos; sez. 2, odc. 21
2015	Annedroids	student
2016	Egzorcysta (The Exorcist)	Angela Rance	sez. 1
2014–2018	Chirurdzy (Grey’s Anatomy)	dr Nicole Herman	sez. 14, odc. 23; sez. 11, odc. 1, 3, 5–14
2012	Śpiączka (Coma)	dr Agnetta Lindquist	sez. 1, odc. 1–2
2005–2006	Pani prezydent (Commander in Chief)	prezydent Mackenzie Allen	sez. 1
2004	Will i Grace (Will & Grace)	Janet Adler	sez. 6, odc. 11
2000–2001	The Geena Davis Show	Teddie Cochran	sez. 1
1989	Trying Times	Daphne	sez. 2, odc. 2
1985	George Burns Comedy Week		sez. 1, odc. 8
	Sara	Sara McKenna	sez. 1
	Detektyw Remington Steele (Remington Steele)	Sandy Dalrymple	sez. 3, odc. 20
1984	Więzy rodzinne (Family Ties)	Karen Nicholson	sez. 3, odc. 12–13
	Riptide	dr Melba Bozinsky	sez. 1, odc. 12
	Fantasy Island	Whitney Clark	sez. 7, odc. 20
1983–1984	Buffalo Bill	Wendy Killian	sez. 1, odc. 1–12, sez. 2, odc. 1–14
1983	Nieustraszony (Knight Rider)	Grace Fallon

Nagrody

Rok	Nagroda	Kategoria	Tytuł
1989	Nagroda Akademii Filmowej	Najlepsza aktorka drugoplanowa	Przypadkowy turysta (1988)
1991	National Board of Review	Najlepsza aktorka	Thelma i Louise (1991)
1992	David di Donatello	Najlepsza aktorka zagraniczna
	Międzynarodowy Festiwal Filmowy w San Francisco	Nagroda honorowa Piper-Heidsieck	–
2006	Złoty Glob	Najlepsza aktorka w serialu dramatycznym	Pani prezydent (2005)
2016	69. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes	Nagroda „Keby w ruchu”	–
2020	92. ceremonia wręczenia Oscarów	Nagroda za działalność humanitarną im. Jeana Hersholta	–

Bibliografia

• Geena Davis. „Ekran”. nr 44 (1639/XXXIII), s. 32, 16 listopada 1989. Warszawa: Zarząd Główny TPPR. ISSN 0013-3299. 
• Geena z tonikiem. „Film”. nr 33 (2300/XLVIII), s. 6, wrzesień 1993. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X. 
• Kasia Noel. Piekło i raj. „Film”. nr 2 (2341/LII), s. 109, luty 1997. Warszawa: Film Polski. ISSN 0137-463X. 

Linki zewnętrzne

• Geena Davis w bazie IMDb (ang.)
• Geena Davis w bazie Filmweb
• Geena Davis w bazie Notable Names Database (ang.)