Przejdź do zawartości

Tajpej

Edytuj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Tajpej
台北
Ilustracja
Widoki Tajpej: panorama miasta, stacja metra Jiantan w Tajpej, Grand Hotel, Hala Pamięci Czang Kaj-szeka, centralna dzielnica biznesowa, Muzeum Pałacu Cesarskiego
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Tajwan

Burmistrz

Chiang Wan-an(inne języki)

Powierzchnia

271.8[1] km²

Populacja (2025)

 

• liczba ludności

2 468 089[1]

• gęstość

9080.5 os./km²

Nr kierunkowy

02

Kod pocztowy

100

Plan Tajpej
Położenie na mapie Republiki Chińskiej
Mapa konturowa Republiki Chińskiej, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „Tajpej”
Ziemia25°02′N 121°38′E/25,033333 121,633333
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Tajpej (chiń. 台北 lub 臺北; pinyin Táiběi; pe̍h-ōe-jī Tâi-pak) – stolica Republiki Chińskiej (Tajwanu)[2], położona w północnej części wyspy i tworząca razem z Nowym Tajpej oraz Taoyuan aglomerację liczącą około 9 milionów mieszkańców[3]. Znajdujące się na północnym krańcu wyspy, Tajpej jest enklawą miasta Nowe Tajpej. Większość miasta znajduje się w kotlinie i jest ograniczona przez dwie stosunkowo wąskie doliny rzek Keelung i Xindian, które łączą się, tworząc rzekę Danshui (Tamsui) wzdłuż zachodniej granicy miasta. Za czasów dynastii Qing, miasto było stolicą prefektury i przez krótki czas prowincji Tajwan; pod rządami kolonialnymi Japonii nosiło nazwę Taihoku. Tajpej stało się stolicą prowincji Tajwan w ramach Republiki Chińskiej w 1945 roku i stało się jej stolicą w 1949 roku, kiedy nacjonalistyczny Kuomintang stracił kontynentalne Chiny na rzecz komunistów, na skutek chińskiej wojny domowej.

Klimat

[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży w strefie klimatów zwrotnikowych, z odmianą wilgotną i silnie zaznaczoną cyrkulacją monsunową. Średnia roczna temperatura wynosi 23 °C. Suma rocznych opadów wynosi aż 2163 mm. Tajpej czasem nawiedzają silne tajfuny.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone w 1708 przez imigrantów z południowo-wschodnich prowincji chińskich. Rozwijało się powoli jako lokalny ośrodek handlowy z targiem oraz portem na rzece Danshui. Szybszy rozwój nastąpił w XIX w., kiedy w mieście pojawiły się brukowane ulice i mury obronne. W 1895 roku miasto, w wyniku I wojny chińsko-japońskiej, dostało się w ręce Japończyków. W trakcie japońskiej okupacji Tajpej (noszące wówczas japońską nazwę Taihoku) zostało rozbudowane i zmodernizowane. W 1932 roku liczyło już 600 tys. mieszkańców. W 1945 po II wojnie światowej, po klęsce Japończyków, Tajpej powróciło pod rządy chińskie. Po przejęciu przez komunistów władzy w Chinach (1949) Tajpej stało się stolicą emigracyjnego rządu Czang Kaj-szeka. Z tego powodu przeżywało duży napływ imigrantów. W późniejszym okresie liczba mieszkańców zaczęła się stabilizować, a miasto dynamicznie rozwijać. W 1967 roku otrzymało status miasta wydzielonego[4].

Gospodarka

[edytuj | edytuj kod]

Tajpej razem z Nowym Tajpej jest największym ośrodkiem gospodarczym Tajwanu. Działa w nim wiele tysięcy przedsiębiorstw i zakładów przemysłowych. Miasto jest międzynarodowym ośrodkiem handlowym i miejscem organizacji światowych targów informatycznych. Co roku prezentuje się na nich najnowsze technologie gromadzenia i przetwarzania danych. W Tajpej dominuje przemysł elektroniczny. Inne gałęzie to: przemysł metalowy, maszynowy, samochodowy, rafineryjny, meblowy, odzieżowy i spożywczy. Około 80% ludności pracuje w usługach, reszta w przemyśle. Tajpej jest największym na wyspie ośrodkiem finansowym. W mieście działają giełda, banki, stacje telewizyjne i radiowe. Światowy producent nośników muzyki mechanicznej i filmów. Ponadto ośrodek kultury i szkolnictwa wyższego[5].

Transport

[edytuj | edytuj kod]
Metro w Tajpej(inne języki)

Transport w mieście jest dobrze rozwinięty, chociaż centrum jest bardzo mocno zakorkowane. Bardzo dobrze rozwinięta jest sieć metra (6 linii, 131 stacji) obsługująca oprócz samego Tajpej także okoliczne miasta i miasteczka, wchodzące obecnie w skład miasta Nowe Tajpej (Xinbei).

Linia Odcinek W eksploatacji Liczba stacji Data otwarcia
Wenhu Taipei Zoo－Nangang Exhib Center 25,7 kilometra (16,0 mi) 24 28 marca 1996
Tamsui–Xinyi Guangci/Fengtian Temple－Tamsui
30,2 kilometra (18,8 mi)
27
 28 marca 1997
Xinbeitou Xinbeitou－Beitou
1
 28 marca 1997
Songshan–Xindian Xindian－Songshan
19,7 kilometra (12,2 mi)
19
 24 grudnia 1998
Xiaobitan Xiaobitan－Qizhang
1
 29 września 2004
Zhonghe–Xinlu Nanshijiao－Huilong/Luzhou
31,5 kilometra (19,6 mi)
26
 24 grudnia 1998
Bannan Dingpu－Nangang Exhib Center
28,2 kilometra (17,5 mi)
23
 24 grudnia 1999
Obwodowa Dapinglin－NT Industrial Park 15,4 kilometra (9,6 mi) 14 31 stycznia 2020

Jednak ze względu na górzyste ukształtowanie terenu, głównym środkiem transportu miejskiego pozostają autobusy (istnieje około 250 linii autobusowych). Tajpej jest ważnym węzłem linii autobusowych obsługujących całą wyspę Tajwan. Tajpej jest także węzłem kolejowym, zarówno sieci kolei tradycyjnej, jak i niezależnej od niej sieci kolei ekspresowej. Dobrze rozwinięty jest transport lotniczy ze względu na pewne odizolowanie miasta od świata (położenie na górzystej wyspie, brak bezpośredniego dostępu do morza). Istnieje lotnisko Taoyuan (do 2006 roku im. Czang Kaj-szeka) obsługujące międzynarodowy ruch pasażerski oraz lotnisko Songshan obok centrum miasta, obsługujące loty krajowe.

W miejscowości jest stacja kolejowa Tajpej.

Podział administracyjny

[edytuj | edytuj kod]
Dzielnice Tajpej
Dzielnice Tajpej

Miasto Tajpej dzieli się na 12 dzielnic:

Nazwa Chiński Populacja (2010)[6] Powierzchnia (km²)[6]
Beitou北投區249 20656,8216
Da’an大安區311 56511,3614
Datong大同區124 6005,6815
Nangang南港區114 02321,8424
Neihu內湖區270 24531,5787
Shilin士林區284 53962,3682
Songshan松山區208 4349,2878
Wanhua萬華區189 0998,8522
Wenshan文山區262 30731,509
Xinyi信義區225 09211,2077
Zhongshan中山區220 12613,6821
Zhongzheng中正區159 5367,6071

Atrakcje turystyczne

[edytuj | edytuj kod]
Osiedle Ximending(inne języki) w dzielnicy Wanhua

Narodowa Hala Pamięci Czang Kaj-szeka jest pomnikiem i jedną z głównych atrakcji turystycznych Tajpej, wzniesioną ku czci Czang Kaj-szeka[7]. Znajduje się przy wschodnim krańcu Placu Pamięci, na którym mieszczą się również Narodowa Sala Koncertowa oraz Teatr Narodowy.

Narodowe Muzeum Tajwanu(inne języki)

Narodowe Muzeum Tajwanu, położone przy Parku Pokoju 228, jest najstarszym muzeum na Tajwanie; zostało założone 24 października 1908 roku przez japońskie władze kolonialne. W pobliżu znajduje się również Biuro Prezydenta, które wraz z pierwotnym budynkiem muzeum należało do najbardziej rozpoznawalnych gmachów publicznych Tajwanu w okresie panowania japońskiego.

Wieżowiec Taipei 101 – jeden z najwyższych budynków na świecie (ponad 500 m wysokości).

Taipei 101
Targ nocny Shilin

Co roku odbywają się Międzynarodowe Targi Książki.

Tajpej słynie z licznych nocnych targów, wśród których znajduje się Nocny targ Shilin w dzielnicy Shilin[7]. Ximending jest obszarem handlowo-rozrywkowym od lat 30. XX wieku. Nowo rozwijana dzielnica Xinyi cieszy się popularnością wśród turystów i mieszkańców dzięki licznym obiektom rozrywkowym i handlowym oraz znajdującemu się tam wieżowcowi Taipei 101. Tamsui jest popularnym nadmorskim kurortem.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmy kręcone w Tajpej.
Świątynia Longshan w Tajpej

Świątynie

[edytuj | edytuj kod]

Muzea

[edytuj | edytuj kod]
  • Muzeum Sztuki Aurora (Songshan)
  • Muzeum Gorących Źródeł Beitou (Beitou)
  • Muzeum Fundacji Chang (Zhongzheng)
  • Muzeum Owadów przy Szkole Średniej Cheng Kung (Zhongzheng)
  • Muzeum Wolności Cheng Nan-junga (Songshan)
  • Dziecięce Muzeum Sztuki w Tajpej (Shilin)
  • Muzeum Celne (Datong)
  • Muzeum Bezpieczeństwa Pożarowego Miejskiego Departamentu Straży Pożarnej Tajpej (Neihu)
  • Muzeum Hong-gah (Beitou)
  • Muzeum Hwa Kang (Shilin)
  • Centrum Kultury Ketagalan (Beitou)
  • Zabytkowy Dom i Muzeum Lin An Tai (Zhongshan)
  • Muzeum Teatru Lalek Lin Liu-hsina (Datong)
  • Muzeum Miniatur Tajwanu (Zhongshan)
  • Muzeum Sztuki Współczesnej w Tajpej (Datong)
  • Muzeum Instytutu Historii i Filozofii Akademii Sinica (Nangang)
  • Muzeum Sztuki Jadeitu (Zhongshan)
  • Narodowe Muzeum Historii – kampus Nanhai (Zhongzheng)
  • Narodowe Muzeum Pałacowe (Shilin)
  • Narodowe Muzeum Tajwanu (Zhongzheng)
  • Narodowe Centrum Edukacji Naukowej Tajwanu (Shilin)
  • Muzeum Poczty (Zhongzheng)
  • Muzeum Sił Zbrojnych Republiki Chińskiej (Zhongzheng)
  • Muzeum Shung Ye Aborygenów Formozy (Shilin)
  • Muzeum Papieru im. Suho (Zhongshan)
  • Muzeum Pamięci 28 Lutego w Tajpej (Zhongzheng)
  • Muzeum Astronomiczne w Tajpej (Shilin)
  • Muzeum Sztuk Pięknych w Tajpej (Zhongshan)
  • Dom Opowieści w Tajpej (Zhongshan)
  • Park Wodny w Tajpej (Zhongzheng)
  • Muzeum Sztuki Ludowej Tajwanu (Beitou)
  • Muzeum Sztuki Szkła Tittot (Beitou)

Edukacja

[edytuj | edytuj kod]

W Tajpej znajdują się kampusy licznych uczelni wyższych oraz Akademii Sinica, tajwańskiej narodowej akademii nauk wspierającej m.in. Taiwan International Graduate Program.

Do najważniejszych uczelni w mieście należą Narodowy Uniwersytet Tajwański, Narodowy Uniwersytet Chengchi, Narodowy Uniwersytet Obrony, Narodowy Uniwersytet Medyczny Obrony, Narodowy Uniwersytet Technologiczny w Tajpej, Narodowy Uniwersytet w Tajpej, Narodowy Uniwersytet Edukacji w Tajpej, Narodowy Uniwersytet Nauki i Technologii Tajwanu, Narodowy Uniwersytet Normalny Tajwanu, Narodowy Uniwersytet Yang Ming Chiao Tung, Uniwersytet Sztuk Pięknych w Tajpej, Uniwersytet Tajpejski, Uniwersytet Tamkang, Uniwersytet Soochow, Chiński Uniwersytet Kultury, Uniwersytet Ming Chuan, Uniwersytet Shih Hsin, Uniwersytet Shih Chien, Uniwersytet Medyczny w Tajpej, Uniwersytet Tatung oraz Chiński Uniwersytet Technologii[8][9].

Sport

[edytuj | edytuj kod]
Uroczystość zamknięcia Letniej Uniwersjady 2017

W mieście znajduje się Stadion Miejski.

Tajpej było gospodarzem Letniej Uniwersjady 2017 oraz Letnich Igrzysk Osób Niesłyszących w 2009 roku.

Miasto było również gospodarzem licznych międzynarodowych imprez sportowych, w tym Mistrzostw Azji Juniorów w Lekkoatletyce (2014), Mistrzostw Azji w Piłce Siatkowej Kobiet (2011), Mistrzostw Świata w Futsalu (2004), Mistrzostw Azji w Zapasach (1997), Mistrzostw Czterech Kontynentów w Łyżwiarstwie Figurowym (2014, 2016, 2018), Mistrzostw świata do lat 18 w hokeju na lodzie mężczyzn III Dywizji (2015, 2017), Mistrzostw Świata Juniorów w Łyżwiarstwie Figurowym (2017, 2024), Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej 2014 (eliminacje strefy AFC), oraz Asia Rugby Championship (dywizje, 2017, 2019).

W Tajpej odbywa się również turniej tenisowy Taipei Open.

Miasta partnerskie

[edytuj | edytuj kod]

Galeria

[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 Dept. of Household Registration, M.O.I. 內政部戶政司: 內政部戶政司全球資訊網 - 人口統計資料. [dostęp 2025-04-25]. (chiń.).
  2. ↑ Interior minister reaffirms Taipei is ROC’s capital – Taipei Times [online], www.taipeitimes.com [dostęp 2019-08-30].
  3. ↑ Demographia: World urban areas.
  4. ↑ China yearbook. Taibei: China Pub. Co., 1980, s. 324.
  5. ↑ Tajpej, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2011-01-27].
  6. 1 2 鄉鎮市區戶口數 – 中華民國99年12月底. 內政部社會司. [dostęp 2011-08-02]. (chiń.).
  7. 1 2 Marzena Wardyn-Kobus, Tajpej – atrakcje, zabytki i historia stolicy Tajwanu | National Geographic [online], www.national-geographic.pl [dostęp 2026-07-24].
  8. ↑ Course Guru S.L.U, All 28 Universities in Taipei | Rankings & Reviews 2026 [online], UniversityGuru [dostęp 2026-07-24] (ang.).
  9. ↑ Find a University of College | Study in Taiwan [online], www.studyintaiwan.org [dostęp 2026-07-24] (ang.).
  10. ↑ Tajpej [online], europa-swiat.um.warszawa.pl [dostęp 2026-07-23].

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tajpej&oldid=80254522”