Kọǹpútà alágbèéká
Kọmputa alágbèéká tàbí kọmputa ìwé-àkọsílẹ̀, ti a tún mọ̀ sí laptop tàbí notebook, jẹ́ kọmputa ẹni-kànkàn kékeré tí a lè gbe lọ́nà rọrùn. Ní púpọ̀ igba, àwọn laptop ma ní ìṣètò ìbùsùn (clamshell) pẹ̀lú iboju panẹli-fẹ́lẹ̀ ní inú apá orí àti bọ́tìnì alífánọ́mú àti ohun ìtọ́ka ní inú apá ìsàlẹ̀. Ọ̀pọ̀ ohun èlò inú kọmputa wà ní apá ìsàlẹ̀, níbẹ̀ tí bọ́tìnì wà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé òpòlopọ̀ laptop ìgbàgbéyà ìgbàláì ní kọ́ọ̀mù-kámara àtọka (webcam) lórí òkè iboju, àti pé díẹ̀ ninu wọn ní iboju tí a lè tẹ̀ (touchscreen). Ní púpọ̀ ìṣẹ̀lẹ̀, kó bíi ti kọmputa tabulẹ́ẹ̀tì tí ń ṣiṣẹ́ lórí ọ̀rọ̀ ìṣàkóso alágbèéká, laptop sábà máa nṣiṣẹ́ lórí àwọn eto ìṣàkóso deskitọ́ọ̀pù, tí wọ́n gbìmọ̀ sílẹ̀ ní akọkọ fún awọn kọmputa deskitọ́ọ̀pù. Awọn kọǹpútà alágbèéká ni a lo ni awọn eto oriṣiriṣi, gẹgẹbi ni iṣẹ (paapaa lori awọn irin-ajo iṣowo), ni ẹkọ, fun awọn ere idaraya, ṣiṣẹda akoonu, lilọ kiri lori ayelujara, fun multimedia ti ara ẹni, ati fun lilo kọmputa ile gbogbogbo. Wọn le ṣiṣẹ lori agbara AC mejeeji ati awọn batiri gbigba agbara ti a ṣe sinu, ati pe o le ṣe pọ ni pipade fun ibi ipamọ to rọrun ati gbigbe, ṣiṣe wọn dara fun lilo alagbeka.[3] Awọn kọǹpútà alágbèéká ṣopọ ni pataki awọn ohun elo titẹ sii/jade kanna ati awọn agbara ti kọnputa tabili kan sinu ẹyọkan kan, pẹlu iboju ifihan (nigbagbogbo 11–17 ni tabi 280–430 mm ni iwọn diagonal), awọn agbohunsoke kekere, keyboard, ati ẹrọ itọka (nigbagbogbo awọn paadi ifọwọkan). Awọn pato ohun elo le yatọ ni pataki laarin awọn oriṣi, awọn awoṣe, ati awọn aaye idiyele.
Awọn eroja apẹrẹ, awọn ifosiwewe fọọmu, ati ikole tun le yatọ ni pataki laarin awọn awoṣe da lori lilo ti a pinnu. Awọn apẹẹrẹ ti awọn awoṣe amọja ti kọǹpútà alágbèéká pẹlu awọn kọnputa agbeka 2-in-1, pẹlu awọn bọtini itẹwe ti o ya sọtọ tabi ya kuro ni wiwo lati ifihan (nigbagbogbo fun tita ni “ipo kọǹpútà alágbèéká kan”), ati awọn kọǹpútà alágbèéká gaungaun, fun lilo ninu ikole tabi awọn ohun elo ologun. Awọn kọnputa agbeka, eyiti o dagbasoke nigbamii sinu awọn kọnputa agbeka ode oni, ni akọkọ ti a gba bi ọja onakan kekere kan, pupọ julọ fun awọn ohun elo aaye pataki, gẹgẹbi awọn ologun, fun awọn oniṣiro, tabi awọn aṣoju tita irin-ajo. Bi awọn kọnputa agbeka ṣe yipada si kọǹpútà alágbèéká ode oni, wọn di lilo pupọ fun awọn idi oriṣiriṣi.[4] ITAN
[àtúnṣe | àtúnṣe àmìọ̀rọ̀]Nkan akọkọ: Itan ti kọǹpútà alágbèéká
Wo tun: Kọmputa to šee gbe § Itan ibẹrẹ
Alan Kay di ẹgan ti imọran Dynabook rẹ ni ọdun 2008
Itan-akọọlẹ kọǹpútà alágbèéká tẹle ni pẹkipẹki lẹhin idagbasoke ti kọnputa ti ara ẹni funrararẹ. A "ti ara ẹni, afọwọṣe alaye iwifun" ni a riro nipasẹ Alan Kay ni Xerox PARC ni ọdun 1968, [5] ati pe o ṣe apejuwe ninu iwe 1972 rẹ gẹgẹbi "Dynabook".[6] IBM Special Computer APL Machine Portable (SCAMP) jẹ afihan ni ọdun 1973.[7] Afọwọṣe yii da lori ero isise IBM PALM.[8] IBM 5100, kọnputa agbeka ti o wa ni iṣowo akọkọ, farahan ni Oṣu Kẹsan ọdun 1975, ati pe o da lori apẹrẹ SCAMP.[9] Bii awọn ẹrọ Sipiyu 8-bit ti di itẹwọgba jakejado, nọmba awọn agbewọle pọsi ni iyara. Kọmputa akọkọ “kọǹpútà alágbèéká ti o ni iwọn kọǹpútà alágbèéká” ni Epson HX-20, [10] [11] ti a ṣẹda (itọsi) nipasẹ Suwa Seikosha's Yukio Yokozawa ni Oṣu Keje ọdun 1980, [12] ti a ṣafihan ni iṣafihan kọnputa COMDEX ni Las Vegas nipasẹ ile-iṣẹ Japanese Seiko Epson ni ọdun 1981, [12] [12] O ni iboju LCD kan, batiri gbigba agbara, ati itẹwe iwọn-iṣiro kan, ninu chassis 1.6 kg (3.5 lb), iwọn iwe A4 kan.[11] A ṣe apejuwe rẹ bi kọnputa “kọǹpútà alágbèéká” ati “bookbook” ninu itọsi rẹ.[12]
Epson HX-20, “kọmputa iwe ajako” akọkọ, ni a ṣẹda ni ọdun 1980 ati ṣafihan ni ọdun 1982.
GRiD Kompasi 1101 (1982)
Mejeeji Tandy/RadioShack ati Hewlett-Packard (HP) tun ṣe agbejade awọn kọnputa agbeka ti awọn aṣa oriṣiriṣi ni asiko yii.[15][16] Awọn kọnputa agbeka akọkọ ti o lo ifosiwewe fọọmu isipade han ni ibẹrẹ awọn ọdun 1980. Dulmont Magnum jẹ idasilẹ ni Australia ni ọdun 1981–82, ṣugbọn ko ṣe tita ni kariaye titi di ọdun 1984–85. US$8,150 (deede si $26,550 ni 2024) GRiD Compass 1101, ti a tu silẹ ni ọdun 1982, ni a lo ni NASA ati nipasẹ ologun, laarin awọn miiran. Sharp PC-5000, [17] Ampere WS-1, [18] ati Gavilan SC ni a tu silẹ laarin ọdun 1983 ati 1985.[19] [18] [20] Toshiba T1100 gba itẹwọgba nipasẹ awọn amoye PC ati ọja pupọ bi ọna lati ni gbigbe PC. Lati ọdun 1983 siwaju, ọpọlọpọ awọn ilana igbewọle tuntun ti ni idagbasoke ati pẹlu awọn kọnputa agbeka, pẹlu paadi ifọwọkan (Gavilan SC, 1983), ọpá itọka (IBM ThinkPad 700, 1992), ati idanimọ kikọ ọwọ (Linus Write-Top, [22] 1987). Diẹ ninu awọn CPUs, gẹgẹbi 1990 Intel i386SL, jẹ apẹrẹ lati lo agbara ti o kere julọ lati mu igbesi aye batiri pọ si ti awọn kọnputa agbeka ati pe o ni atilẹyin nipasẹ awọn ẹya iṣakoso agbara agbara bii Intel SpeedStep ati AMD PowerNow! ni diẹ ninu awọn aṣa.
Diẹ ninu awọn kọǹpútà alágbèéká ni awọn ọdun 1980 ti nlo awọn ifihan pilasima pupa le ṣee lo nigbati a ba sopọ si agbara AC, ti wọn si ni ipese agbara.[23]
Idagbasoke awọn kaadi iranti ni a ṣe ni awọn ọdun 1980 nipasẹ iwulo fun yiyan awakọ-floppy-disk, nini agbara kekere, iwuwo ti o dinku, ati idinku iwọn didun ninu awọn kọnputa agbeka. Ẹgbẹ Kaadi Iranti Kọmputa Ti ara ẹni (PCMCIA) jẹ ẹgbẹ ile-iṣẹ ti a ṣẹda ni ọdun 1989 lati ṣe agbega idiwọn fun awọn kaadi iranti ni awọn PC. Sipesifikesonu fun awọn kaadi PCMCIA iru I, ti a tun fun ni PC Awọn kaadi, ni akọkọ ti tu silẹ ni ọdun 1990.[24][25]
Kọǹpútà alágbèéká Zenith SupersPort kan, ti a tu silẹ ni ọdun 1988
Awọn ifihan ti de 640x480 (VGA) ipinnu nipasẹ 1988 (Compaq SLT/286), ati awọn iboju awọ bẹrẹ di igbesoke ti o wọpọ ni 1991, [26] pẹlu awọn ilọsiwaju ni ipinnu ati iwọn iboju ti o nwaye nigbagbogbo titi ti ifihan 17" awọn kọnputa agbeka iboju ni 2003. Awọn awakọ lile bẹrẹ lati ṣee lo ni awọn ohun elo ti o ṣee gbe, ni atilẹyin nipasẹ 3 8. ati pe o wọpọ ni awọn kọnputa agbeka ti o bẹrẹ pẹlu ifihan 2.5 ″ ati awọn awakọ kekere ni ayika 1990; awọn agbara ti jẹ aipẹ nigbagbogbo lẹhin awọn ti awọn awakọ tabili tabili nla ti ara. Ni ọdun 1992 ọja kọǹpútà alágbèéká ti dagba ni iwọn igba mẹta ni iyara ju ti awọn tabili itẹwe lọ.[27] Ni ọdun 1994 awọn kọǹpútà alágbèéká tun jẹ ere diẹ sii ju awọn tabili itẹwe lọ, ati pe o jẹ idamẹfa ti ọja kọnputa ti ara ẹni, lati igba ogun kan ni ọdun 1990. Wọn ṣe pataki pupọ pe Dell ni ewu, awọn amoye sọ pe “ipo oṣuwọn keji” ni ile-iṣẹ fun ko ni laini ọja kọǹpútà alágbèéká to lagbara.[28]
Awọn awakọ disiki opiti di wọpọ ni awọn kọnputa agbeka iwọn-kikun ni ayika 1997: lakoko, awọn awakọ CD-ROM, ti a rọpo nipasẹ CD-R, lẹhinna DVD, lẹhinna awọn awakọ Blu-ray pẹlu agbara kikọ. Bibẹrẹ ni ayika ọdun 2011, aṣa naa yipada si awọn awakọ opiti inu, ati bi ti 2022, wọn ti parẹ pupọ, botilẹjẹpe o tun wa ni imurasilẹ bi awọn agbeegbe ita.
Awọn ipinnu ti awọn kamera wẹẹbu laptop jẹ 720p (HD), tabi 480p ni awọn kọnputa agbeka kekere.[29] Awọn kọǹpútà alágbèéká ti a kọkọ mọ pẹlu awọn kamera wẹẹbu 1080p (Full HD), bii Samsung 700G7C, ni a tu silẹ ni ibẹrẹ awọn ọdun 2010.[30] Etymology Ọrọ kọǹpútà alágbèéká, ti a ṣe apẹrẹ lẹhin ọrọ tabili tabili (bii ninu kọnputa tabili), tọka si otitọ pe kọnputa le ṣee gbe ni adaṣe lori itan olumulo; lakoko ti iwe ajako ọrọ n tọka si ọpọlọpọ awọn kọǹpútà alágbèéká jẹ isunmọ ni iwọn si iwe ajako iwe. Ni ọdun 2024, ni Gẹẹsi Amẹrika, awọn ofin kọǹpútà alágbèéká ati iwe ajako jẹ lilo paarọ;[31] ni awọn ede Gẹẹsi miiran, ọkan tabi ekeji le fẹ.[32] Ọrọ ajako ọrọ ni akọkọ tọka si iru kọnputa agbeka kan ti o kere ati fẹẹrẹ ju awọn kọnputa agbeka akọkọ ti akoko naa, ṣugbọn lati igba naa ti wa lati tumọ si ohun kanna ati pe ko tọka si iwọn eyikeyi pato mọ.
Awọn ofin kọǹpútà alágbèéká ati iwe ajako tọpasẹ awọn ipilẹṣẹ wọn si ibẹrẹ awọn ọdun 1980, ti a ṣe lati ṣe apejuwe awọn kọnputa agbeka ni kilasi iwọn ti o kere ju awọn ẹya akọkọ (ti a npe ni “awọn ẹru”) ṣugbọn o tobi ju awọn kọnputa apo lọ.[33][34] Onímọ̀ ọgbọ́n orí William Safire tọpasẹ̀ ìpilẹ̀ṣẹ̀ kọ̀ǹpútà alágbèéká ní àkókò kan ṣáájú ọdún 1984;[35] ẹ̀rí àkọ́kọ́ ti kọ̀ǹpútà alágbèéká tí Oxford English Dictionary rí lọ́dún 1983.[36] Ọrọ naa jẹ apẹrẹ lẹhin ọrọ tabili tabili, bi ninu kọnputa tabili.[35] Iwe akiyesi, nibayi, farahan ni iṣaaju ni 1982[37] lati ṣe apejuwe Epson's HX-20 to šee gbe, ti awọn iwọn rẹ ni aijọju ni ibamu si paadi iwe ti o ni lẹta.[34]