Edukira joan

Mirafuentes

Wikipedia, Entziklopedia askea
Mirafuentes
Iturriaga
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Mirafuentes, Nazarretik

Bandera

Mirafuentesko armarria
Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
Merindadea Lizarra
EskualdeaLizarraldea (Berrotza harana)
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofiziala Mirafuentes
AlkateaMaria Emma Iñigo Huarte
(Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga)
Posta kodea31219
INE kodea31170
Herritarramirafuentestar
Geografia
Koordenatuak42°37′23″N 2°16′36″W / 42.623055555556°N 2.2766666666667°W / 42.623055555556; -2.2766666666667
Azalera3 km²
Garaiera631 metro
Demografia
Biztanleria56 (2025:  −2)
alt_left 29 (%51,8) (%48,2) 27 alt_right
Dentsitatea18,67 bizt/km²
Zahartzea[1]% 28,76
Ugalkortasuna[1]‰ 0
Ekonomia
Jarduera[1]% 0 (2011)
Desberdintasuna[1]% 0 (2011)
Langabezia[1]% 16,15 (2013)
Euskara
Euskaldunak[2]% 19.9 + % 16.7 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera [3]% 
Datu gehigarriak
Webguneahttp://www.mirafuentes.es/

Mirafuentes[4] ([miɾafuentes] gaztelaniaz eta ofizialki; Iturriaga [ituriaɣa] euskaraz baina ez ofizialki) Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Lizarrako merindadekoa. 56 biztanle zituen 2025. urtean.

Toponimia eta izena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mirafuentes jatorri ezezaguna[5] Dokumentuetan horrela ere agertzen da: Merifuentes (1236, 1254...), Mirifontes (1274, 1280...), Mirifuentes (1236, 1268...)

Euskara batuaren arautzearen hasierako urteetan, Euskaltzaindiak 1979an argitaratutako Euskal Herriko udalen izendegia izeneko lanean, Iturriaga izena proposatu zen udalerri honetarako. Izan ere, une horretako joera zen euskara aspaldi galdurik zuen Euskal Herriko alderdi zabalean herrien erdal izenetarako euskal ordainak proposatzea. Gerora, ordea, Euskaltzaindiak proposamen horiek berrikusi zituen, eta tradizioan sustraitutako formei eman zien lehentasuna, nahiz eta erdal jatorrikoak izan;[6] horrenbestez, Euskaltzaindiak euskara baturako araututako forma bakarra Mirafuentes da.[4]

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroa Garaiko hiriburu Iruñetik 72 kilometro mendebaldera dago, Arabarekiko mugatik hurbil, Lizarrako merindadearen mendebaldeko muturrean.

Ingurune naturala eta klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mirafuentes Berrotza ibarreko herria da; Kodes eta Kabrega mendilerroen artean hedatzen da ibar hori. Udalerria zeharkatzen duten ibaien artean, Odron, Marana eta Naval dira aipagai.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mirafuentesko klima mediterraneo kontinental motakoa da. Urteko batez besteko tenperatura 9 gradukoa da eta prezipitazioak 800 eta 1.000mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 100 eta 120 bitartean izaten dira, eta udaberri eta udazken garaian ugariagoak dira.

Landaredia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jatorrizko landaredia eraldatua izan da gizakiaren eraginez, eta batez ere arteek osatzen dute.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mirafuentesek Nazarrekin egiten du muga iparraldean; Mendazarekin ekialdean; Torralba del Riorekin mendebaldean; eta Desojo eta Esprontzedarekin hegoaldean.

Mapa
Mirafuentes eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Brontze Aroko aztarnategi arkeologiko bat dago Maranan, eta bertan hezur ugari, zeramika zatiak, silexezko objektuak eta harri leunduak agertu dira. Ondoren egiaztatu zen horiek luberritutako eremu osoan zehar zabaltzen zirela.[7]

XIX. mendearen erdialdera arte, Mirafuentes jaurerria izan zen (konkretuki Berrotza ibarraren menpeko herria). Herriak ordaindu beharreko petxa 1236. urtean eguneratu zuen Tibalt I.a erregeak, urtero 800 soldata. Horrez gain, herriaren inguruko lurrak Mirafuentesi eta koroari batu zizkion. Joan eta Katalina I.a errege-erreginek Nafarroako Pedrori eman zizkioten herritarrei kobratutako errentak 1511n.

1840ko hamarkadaren erdialdetik aurrerako administrazioaren birmoldaketaren ondoren, udalerri independente bihurtu zen. 1847an Mirafuentesko eskolak, urteko 704 errealeko saria zeukan, eta parrokiako abadea herritarrek aurkezten zuten. Gainera, parrokiako onuraduna aukeratutako abade bera zuten.

Mirafuenteseko jauregia Cabo de Armeria gisa agertzen da Erresumaren zerrenda ofizialean. 1513. urtean Lope de Mirafuentes jabea da. Bere semea Pedro Lopez de Mirafuentes 1524. urtean zergen salbuespen epaia lortu zuen. 1696. urtean Josefa de Azedok kontratatu zuen Asteasuko hagina, Juan de Larrondo, jauregia berreizteko. 1761. urtean Errege Kontseiluak Cabo de Armeria gisa errege liburuetan idazteko agindu zuen. 1766an eta 1782an eskatu zuen jauregizainak kuartelen kontra egitea.

Jauregi horretan jaio zen Pedro de Acedo y Mirafuentes Jimenez de Tejada (Mirafuentes 1723-1798 Los Arcos), San Juan de Jerusalemgo Prior Handia, Acedoko jauregiaren jabeekin ahaidetua. Berrotzako pertsonaiarik nabarmenetakoa da.[8]

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zerbitzuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzin-Ameskoako Zerbitzu Sozialen Mankomunitatea zaborra bildu, ura hornitu eta bestelako zerbitzuez arduratzen da Mirafuentes eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Diru-sarrerak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 18.318 euro-koa zen[9], eta etxegune bakoitzeko 36.807 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) gainetik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) — zen. Errenta gordina 22.075 euro-koa izan zen pertsonako.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[10][oh 1]

Jarduera ekonomikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Mirafuentes udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 23 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 47,9; gainerako % 52,1 inaktibo zeuden.[11] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 4,3 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 50,0 zen eta emakumezkoena % 45,8; langabezia-tasa, aldiz, % 0,0 eta % 9,1 zen, hurrenez hurren.[11]

Okupatuen kopurua 22 zen 2023ean, 2021eko 22etik gora.[12] Emakumeek okupatuen % 45,5 osatzen dute, eta gizonek % 54,5.

22okupatu, 2023+% 0,0 2021etik
% 45,5emakumeak okupatuen artean
% 47,9jarduera-tasa, 2024
% 4,3langabezia-tasa, 2024
% 45,8
% 52,1
Okupatuak · % 45,8Langabeak · % 2,1Inaktiboak · % 52,1
16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Mirafuentes, 2024
EgoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Okupatuak22% 45,812% 50,010% 41,7
Langabeak1% 2,10% 0,01% 4,2
Inaktiboak25% 52,112% 50,013% 54,2
Guztira48% 100,024% 100,024% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 77,3), industria (% 18,2) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 4,5).[12]

% 18,2
% 77,3
Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 4,5Industria · % 18,2Eraikuntza · % 0,0Zerbitzuak · % 77,3

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak dira talderik ugariena, okupatuen % 45,5; ondoren, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak daude (% 40,9), eta oinarrizko okupazioak % 9,1.[13] Sexuaren arabera, gizonen artean goi eta erdi maila dira nagusi (% 58,3), eta emakumeen artean langile kualifikatuak (% 60,0).

% 45,5
% 40,9
% 9,1
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 45,5Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 40,9Oinarrizko okupazioak · % 9,1Ez dago jasota · % 4,5
Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Mirafuentes, 2023
OkupazioaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak10% 45,57% 58,33% 30,0
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak9% 40,93% 25,06% 60,0
Oinarrizko okupazioak2% 9,11% 8,31% 10,0
Ez dago jasota1% 4,51% 8,30% 0,0
Guztira22% 100,012% 100,010% 100,0

Okupatuen % 86,4 besteren konturako langileak dira, eta % 13,6 norberaren konturakoak.[14]

% 13,6
% 86,4
Norberaren kontura · % 13,6Besteren kontura eta beste egoera bat · % 86,4
Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Mirafuentes, 2023
Lan-egoeraGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Norberaren kontura3% 13,62% 16,71% 10,0
Besteren kontura19% 86,410% 83,39% 90,0
Guztira22% 100,012% 100,010% 100,0

Lehen sektorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 151 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[15][oh 2]. Udalerriaren azalera 3 km² denez, NAE lurraldearen % 50,4 da[16]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 98,8 lur goldagarria (149 ha, 11 ustiategitan), % 1,2 arbolak (1,8 ha, 5 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,05 ha, 2 ustiategitan)[oh 3].

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)
NAE udalerriaren azaleran
50%
50%
NAE · 151 ha (% 50,4)Gainerako azalera · 149 ha (% 49,6)
NAE, lur-erabileraren arabera
99%
Lur goldagarria · 149 ha (% 98,8)Arbolak · 1,8 ha (% 1,2)Baratzeak · 0,05 ha (< % 0,1)
Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 28 gidari zeuden erroldatuta: 17 gizon (% 60,7) eta 11 emakume (% 39,3)[17]. Biztanleen % 50 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 44 ibilgailuk osatzen zuten: 27 turismo, 5 motozikleta, 4 kamioi, 2 furgoneta eta 1 ziklomotor[17]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 482 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) azpitik.

Turismoen batez besteko adina 14,2 urtekoa zen; turismoen % 3,7k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 7,4k 25 urte baino gehiago[17]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 59,1 diesel zen eta % 40,9 gasolinazko. Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 2,3k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 38,6k ez zuen etiketarik[oh 4].

Ibilgailu-parkea (2025)
Ingurumen-etiketa
39%
20%
39%
ECO · 1 (% 2,3)C etiketa · 17 (% 38,6)B etiketa · 9 (% 20,5)Etiketarik gabe · 17 (% 38,6)
Turismoak, adinaren arabera
22%
19%
48%
< 4 urte · 1 (% 3,7)4–8 urte · 6 (% 22,2)8–15 urte · 5 (% 18,5)15–25 urte · 13 (% 48,1)≥ 25 urte · 2 (% 7,4)
Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Biztanleriaren tamainaUrtea306090120150180210189019201950198020102040MirafuentesBiztanleriaren estatistikaOharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.
Biztanleria-piramidea 2025
Guztira: 27 gizon, 29 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
100+
 
3.45
0.00
 
95-99
 
0.00
3.70
 
90-94
 
3.45
11.11
 
85-89
 
0.00
7.41
 
80-84
 
6.90
3.70
 
75-79
 
3.45
7.41
 
70-74
 
17.24
3.70
 
65-69
 
6.90
3.70
 
60-64
 
0.00
3.70
 
55-59
 
0.00
7.41
 
50-54
 
13.79
14.81
 
45-49
 
3.45
3.70
 
40-44
 
10.34
3.70
 
35-39
 
0.00
0.00
 
30-34
 
6.90
3.70
 
25-29
 
0.00
3.70
 
20-24
 
3.45
3.70
 
15-19
 
6.90
7.41
 
10-14
 
3.45
3.70
 
5-9
 
10.34
3.70
 
0-4
 
0.00
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística
Hazkunde begetatiboa
Hazkunde begetatiboa (pertsonak)Urtea−1−0,500,511,52200820112014201720202023MirafuentesHazkunde begetatiboa
Urtea20082010201120132014201520162019
Hazkunde begetatiboa 12−111010
Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[18] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.
Batez besteko adina
AdinaUrtea46485052545658200320072011201520192023MirafuentesBatez besteko adina
Urtea20032004200520062007200820092010201120122013201420152016201720182019202020212022202320242025
Batez besteko adina 55,9155,0355,856,5256,553,2553,7254,1251,851,3650,951,4651,349,8849,7151,0250,0348,6646,4247,9648,6749,6751,43
Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu[19] eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 44,1 udalerri berean jaioak ziren[20], probintziako batez bestekoaren (% 36,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 8,5 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 5,1 —probintzian % 16,8—.

Udal
Prob
Best
Udalerri berean · % 44,1Probintzia berean · % 42,4Beste erkidegoa · % 8,5Estatutik kanpo · % 5,1
Biztanleria jaiolekuaren eta bizilekuaren arabera (2022). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 2 biztanleren artean, gehienak Europan jaioak dira (% 100)[21]. Jaiotza herrialde nagusiak Frantzia, Alemania dira.

Euro
Europa · % 100
Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.
◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►
0
Alemania
1
1
Frantzia
0
Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 71 etxebizitza zeuden: 32 (% 45,1) nagusiak eta 39 (% 54,9) ez-nagusiak.[22]

71etxebizitza
32etxegune

Etxebizitza multzoa

32
39
Etxebizitza nagusia (32)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (39)

Guztira 32 etxegune zeuden, eta horietatik 18 (% 56,2) pertsona bakarrekoak ziren.[23]

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 118
2 pertsona5
3 pertsona6
4 pertsona0
5 edo gehiago3

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 50 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 44,0 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 16,0; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 30,0; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,0.[24] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 44,0 zen 2021ean eta % 44,0 2024an; beraz, ia aldatu gabe mantendu zen. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 10,0 izatetik % 10,0 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 42,3 ziren, eta gizonen artean % 45,8; 3,5 puntuko aldea, gizonen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 11,5 eta gizonen % 8,3 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

50biztanle 15 urte edo +, 2024
% 44,0goi-mailako ikasketak+0,0 puntu 2021etik
% 10,0lehen hezkuntza edo gutxiago+0,0 puntu 2021etik
% 10,0
% 30,0
% 16,0
% 44,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 10,0Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 30,0Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 16,0Goi-mailako ikasketak · % 44,0
Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024).
Sexuaren araberako banaketa
15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Mirafuentes, 2024
Ikasketa-mailaGuztira%Gizonak%Emakumeak%
Goi-mailako ikasketak22% 44,011% 45,811% 42,3
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa8% 16,03% 12,55% 19,2
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)15% 30,08% 33,37% 26,9
Lehen hezkuntza edo gutxiago5% 10,02% 8,33% 11,5
Guztira50% 100,024% 100,026% 100,0
Urtez urteko bilakaera
Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Mirafuentes, 2021–2024
UrteaGoi-mailakoakBatx. / erdi LHDBHLehen H. edo gutx.15 urte edo +
2021% 44,0% 16,0% 30,0% 10,050
2022% 44,0% 18,0% 30,0% 8,050
2023% 43,8% 18,8% 29,2% 8,348
2024% 44,0% 16,0% 30,0% 10,050
500 biztanletik beherako udalerrietan, INEk ikasketa-maila lau multzo nagusitan baino ez du argitaratzen, eta ez du jaiolekuaren araberako daturik ez ikasten ari direnei buruzkorik ematen.

Politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea inguruko eraikinen estilo berean eraiki zen eta azken mendean hainbat aldiz zaharberritu da. Azkenengo zaharberritzeak 1,4 milioi pezetako aurrekontua izan zuen, eta lanek Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren laguntza jaso zuten. Udala alkateak eta bi zinegotzik osatzen dute.

  • HELBIDEA: Gurutze kalea, 29

Udal hauteskundeak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007ko ekainean ez zen udal hauteskunderik izan Mirafuentesen, ez zelako inongo talderik aurkeztu.[25] Urte bereko azaroan, ordea, Ángel Chasco Arzotz aukeratu zuten alkate, Agrupación Independiente La Berrueza (AILB) delakoaren izenean.

2011ko udal hauteskundeetan ere Chasco Arzotz hautatu zuten alkate, kasu honetan Agrupación Electoral Independiente de Mirafuentes (AEIM) izena hartu zuen zerrendaren izenean. Zerrendako hiru kideak zinegotzi bihurtu ziren.[26]

Alkateak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Mirafuentesko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[27]
Benito Chasco Larramendi[27][28] 1979 1983 Agrupacion de Electores San Roman de Mirafuentes
Andres Chasco Arzoz[27][28] 1983 1987 Agrupacion de Electores de Mirafuentes
Antonio Gonzalez Arana[27] 1987 1991 Agrupacion de Electores de Mirafuentes
Emilio Carlos Ramirez[27] 1991 1995 Agrupacion de Electores de Mirafuentes
Jesus Berraondo Ramirez[27] 1995 1999 Independenteak
María Dolores Gaston Gaston[27] 1999 2003 Independenteak
Jose Andres Chasco Ganuza[27] 2003 2007 Independenteak
Angel Chasco Arzoz[27] 2007 2011 Independenteak
Angel Chasco Arzoz[27] 2011 2015 Agrupacion Electoral Independiente de Mirafuentes
Roberto Larrion Otermin[27] 2016 a 2019 Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga
Mikel Izurdiaga Berraondo[27] 2020 b 2023 Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga
Maria Emma Iñigo Huarte[29][30] 2023 Jardunean Agrupacion Electoral Independiente Mirafuentes-Iturriaga

a 2015eko hauteskundeetan ez zen zerrendarik aurkeztu.

b 2019ko hauteskundeetan ez zen zerrendarik aurkeztu.

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1986. urteaz geroztik, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Mirafuentes eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldan, herritarren % 3,68k zekien euskaraz hitz egiten.

2017ko ekainaren 22an Nafarroako Parlamentuak erabaki zuen Mirafuentes eremu mistora igarotzea, beste 43 udalerrirekin batean.

Jaiak eta ospakizunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mirafuentesek abuztuaren 17an ospatzen ditu jaiak. Ekainaren 15ean San Adrian egunean sua pizten dute; halaber, "maiatzeko jaia" ospatzen da, lurraren emankortasunarekin eta naturaren berrikuntzarekin zerikusia duten udaberriko ospakizunekin lotuta.[31]

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • San Roman eliza, XIII. mendean eraikitzen hasi eta ondorengo mendeetako lanekin osatutako eliza. Eliza-gotorlekua da, bere garaian funtzio bikoitza bete zuelako, erlijiosoa eta militarra.
  • Mirafuentesko jaunen jauregia, herriaren kanpoaldean kokatua.
  • San Adrian baseliza, 1955ean erabat eraberritu zen nabe bakarreko eraikina da. Barruan Berazako Ama Birjinaren XIII. mendeko egurrezko irudi erromanikoa dago, oso hondatuta.

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
  2. ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
  3. ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
  4. ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
  3. ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. 1 2 Euskaltzaindia. 155. araua: Nafarroako udal izendegia. .
  5. ↑ Mirafuentes. (kontsulta data: 2025-01-25).
  6. ↑ Zaratiegi, Patxi Salaberri. (2005). «Jose Mari Satrustegi, euskal Onomastikaren eragilea» Euskera: Euskaltzaindiaren lan eta agiriak = Trabajos y actas de la Real Academia de la Lengua Vasca = Travaux et actes de l'Academie de la Langue basque 50 (2): 687–700. ISSN 0210-1564. (kontsulta data: 2020-07-20).
  7. ↑ Rodanes Vicente, J. M.. (1985). «El yacimiento arqueológico de Mirafuentes. Nuevos datos para el estudio de los asentamientos del bronce antiguo en Navarra.» Trabajos de Arqueología Navarra 4.
  8. ↑ Luzuriaga, Gerardo. (2021). Conoce la Berrueza y sus recorridos : Ezagutu Berrotza eta bere ibilaldiak. .
  9. ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADHR errenta Nafarroa.tab.
  10. ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADHR gini erreferentziak.tab.
  11. 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo y relación con la actividad (agrupado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  12. 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y rama de actividad (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  13. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y ocupación (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (agregada) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  15. ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  16. ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1648015.
  17. 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Nafarroa.tab (Wikimedia Commons).
  18. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  19. ↑ «Indicadores municipales - Nastat» Nafarroa.eus (kontsulta data: 2026-08-03).
  20. ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Nafarroa.tab.
  21. ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Nafarroa.tab.
  22. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxebizitzak udalerrika eta motaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  23. ↑ (Gaztelaniaz) «Etxeguneak udalerrika eta tamainaren arabera» 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (Espainiako Estatistika Institutua).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo y nivel de estudios (agregado) (Municipios entre 50 y 500 habitantes)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
  25. ↑ Noticias de Navarra egunkariko albistea[Betiko hautsitako esteka].
  26. ↑ Emaitzak[Betiko hautsitako esteka], Berria egunkarian.
  27. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-21).
  28. 1 2 «Mirafuentes» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2020-04-21).
  29. ↑ «Toki entitateen gida» Nafarroako Udal eta Kontzejuen Federazioa (kontsulta data: 2025-04-07).
  30. ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Navarra, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Navarra 2023-06-18 (kontsulta data: 2025-02-12).
  31. ↑ «Mayo de Mirafuentes (2019)» Mayo de Mirafuentes (2019) (kontsulta data: 2025-01-25).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Mirafuentes&oldid=11760211"(e)tik eskuratuta