Miranda Arga

Miranda Arga
Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Herria, Arga ibaia eta ingurunetako larreak
Bandera Armarria
Kokapena
Herrialdea	Euskal Herria
Lurraldea	Nafarroa Garaia
Merindadea	Erriberri
Eskualdea	Izarbeibar-Novenera
Administrazioa
Estatua	Espainia
Erkidegoa	Nafarroa
Barrutia	Tafalla
Izen ofiziala	Miranda de Arga
Alkatea (2019-2023)	Francisco Gil Serantes (Arga)
Posta kodea	31253
INE kodea	31171
Herritarra	mirandar
Geografia
Koordenatuak	42°28′49″N 1°49′28″W
Azalera	60,1 km²
Garaiera	298-549 metro
Distantzia	47,8 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria	903 (2025:  0)
431 (%47,8)   (%52,2) 471
Dentsitatea	0,15 bizt/km²
Zahartzea	% 19,49
Ugalkortasuna	‰ 52,02
Ekonomia
Jarduera	% 79,82 (2011)
Desberdintasuna	% 0 (2011)
Langabezia	% 11,65 (2013)
Euskara
Eremua	eremu ez-euskalduna
Euskaldunak	% 4.1 + % 18.1 hartzaile (2021)
Kaleko erabilera	%
Datu gehigarriak
Webgunea	www.mirandadearga.es

Miranda Arga —edo Miranda bakarrik— Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. Erriberriko merindadean eta Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Iruñea hiriburutik 47,8 kilometrora. Altuera 298 eta 549 metro artekoa da, eta 60,10 km²-ko azalera hartzen du. 903 biztanle zituen 2025. urtean.

Argako Erriberakoa da, eta Jenarizko mendilerroaren azpian dago, Arga ibaiaren eta amildegi batzuen artean. Amildegi horiek Erdi Aroan defentsa-izaera erakutsi zuten. Herria honela banatzen da: alde zaharra, troken artean dagoena, Erriberako baino Erdialdeko kale eta eraikin serpenteatzaileak dituena, eta ekialdeko garapen urbanistiko berriak, ibaiaren mailan. Novenerako hiribildua izan zen. Miranda Arga Nafarroako Gorteetan jarlekudun hiria izan zen.

Bertako biztanleak mirandarrak dira.

Izena

Miranda Arga toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

• gaztelaniaz: Miranda de Arga
• nafar erromantzez edo aragoieraz: Miranda d'Arga

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian:

• Miranda (1195)
• Miranda (1330)
• Myranda (1366)
• Miranda (1459)
• Miranda (1586)
• Miranda de Arga (1802)
• Miranda Arga (1998)

Etimologia

Miranda izenaren esanahia "lursail handia aurkitzen den paraje altua" da, nahiz eta adituen artean adostasun orokor bat dagoen ahotsaren esanahia gutxi gorabehera "talaia" dela esatean, etimologiari dagokionez ez dago halakorik. Espainiako Errege Akademiak miranda latinetik datorrela defendatzen du, eta Joan Corominesek, berriz, Paul Lebeli jarraituz, jatorri zelta bat defendatzen du miro-randa (ranga "muga" da). Eztabaida horiek alde batera utzita, Miranda Erdi Aroko tipikoa da, bai Iberiar Penintsulan (Miranda Ebro, Miranda Douro...), bai Frantzian (Miranda Autxoa...).

Arga edo de Arga eranskinak, gainerako Miranda herrietan bezala, populazio hori izen bereko gainerako herrietatik bereizteko balio du. Kasu honetan, Arga ibaia herria zeharkatzen duen ibaia da. Gehigarri hau oraintsukoa da, eta bere bokazioa gainerako Mirandekin nahasteak saihestea da, nahiz eta Euskal Herrian Petilla, Villabuena eta Lapuebla herriekin batera kasu bakarra den gehigarri hau sartzeko, oso ohikoa Espainian eta Frantzian baina arraroa Euskal Herrian.

1964ko Baionako Euskal Idazkaritzaren Euskal Herriko leku-izenen zerrendan Arga Miranda nolabait euskaratuta, eta 1979ko Euskal Herriko udalen izendegian, Euskaltzaindiak Talaieta edo Talaieta Arga formak proposatzen zituen, eta 1990ean Miranda Arga aukeratu zuen arren.

Ezaugarriak

Armarria

Mirandako armarriak honako blasoi hau du:

«

Hondo gorri batez eta aurrean urrezko gaztelu bat osatuta dago, bi urrezko lehoik eusten diote.

»

Armarri hau 1512ko otsailaren 21ean eskaini zuten Nafarroako errege-erreginek, Joanes Albretekoa eta Katalina Foixkoa, Tuteran egindako agiri baten bidez.

Miranda Arga herriak gaur egun erabiltzen duen armarria, gaztelua bi lehoik eusten dute. Horrela ageri da Nafarroako Jauregiko beirateetan, hala ere, tronuaren aretokoa ez da zuzena.

Bandera

Mirandako banderak Mirandako armarri dauka hondo gorri baten gainean.

Geografia

Miranda Arga Izarbeibar-Novenera eskualdean dago, Argako Erribera eremu naturalean eta Novenera eremu historikoan.

Ingurune naturala eta kokapena

Arga ibaiak bi eremu bereizitan banatzen du udalerria: eskuinaldeko ertz estua, non hiri-multzoa dagoen, izaera malkartsua duena, eta ezkerreko ertza, laua eta ureztaketarako oso egokia.

Udalerrian Miranda Arga udalburua, Vergalijo etxaldea eta Kahoze herri hustua daude.

Klima eta landaredia

Klimaren ezaugarriak mediterraneo kontinentalarenak dira. Aldaketa termikoa handia da, prezipitazioak urriak eta irregularrak dira urte osoan, eta iparreko ziertzo haizea da haizerik ohikoena. Urteko batez besteko tenperatura 13 eta 14 gradu artekoa da; eta prezipitazioak, 450 eta 500 mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 55-65 inguru izaten dira.

Jatorrizko landaredia arteek osatzen zuten arren, gizakiaren eragina dela eta, ia erabat galdu dira gaur egun. Herrigunearen inguruan, gizakiak eraldaturiko laborantza lurrak baino ez daude gaur egun. Inguruko landaredia mediterraneo motakoa da, eta arteek osatzen dute nagusiki. Arteen azalera oso txikia da, ekintza antropogenikoa dela eta.

Estazio meteorologikoa

Miranda Argan dagoen, itsasoaren mailatik 345 metrora, Nafarroako Gobernuak 1982n jarritako estazio meteorologikoa dago.

Datu klimatikoak (Miranda Arga, 1982-2020)
Hila	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)	19.0	25.0	27.0	30.0	36.0	42.0	43.5	42.0	38.0	31.0	25.5	19.0	43.5
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	9.5	11.7	15.2	17.5	22.0	27.0	30.1	29.8	25.6	20.0	13.4	9.9	19.3
Batez besteko tenperatura (ºC)	5.6	7.0	9.8	12.0	15.9	20.4	23.2	23.1	19.4	14.8	9.4	6.1	13.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	1.7	2.2	4.3	6.4	9.8	13.8	16.3	16.3	13.2	9.6	5.3	2.4	8.5
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C)	-7.0	-8.0	-8.0	-4.0	0.0	4.0	8.0	8.0	4.0	-1.0	-7.0	-11.0	-11
Batez besteko prezipitazioa (mm)	34.8	29.4	40.1	46.9	48.2	39.6	23.7	20.2	37.0	42.4	49.1	33.1	444.4
Prezipitazio maximoa 24 ordutan (mm)	49.0	33.0	48.0	37.0	55.0	80.0	65.0	150.0	78.0	56.0	52.0	32.0	150.0
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm)	8.0	6.3	6.9	8.5	7.9	5.3	3.9	3.7	4.9	7.4	8.1	6.9	77.8
Elur egunak (≥ 1 mm)	0.6	0.6	0.3	0.1	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.0	0.2	0.5	2.2
Iturria: Nafarroako klimatologia zerbitzua

---

---

Historia

Herriaren sortze data ezaguna ez den arren, eskualde osoan bezala historiaurreko hainbat aztarna aurkitu dira. Erromatarren garaiko zeramika arrastoak aurkitu dira Arga ibaiaren ondoan, eta uste da erromatar galtzada batek zeharkatzen zuela Miranda Argaren aitzindari izandako herria. Galtzada hura Andiondik Ebro ibaira zihoan. Erromatar Inperioaren gainbeherak herria hustu zuen, barbaroen erasoaldiek eraginda. VIII. mendetik X. mendera Miranda musulmanen lurraldeko udalerri izan zen, zehazki Banukasitarren dinastiaren menpekoa.

Erdi Aroa

Eneko Arista

Musulmanen egonaldian zehar, lurren ureztatzerako ubide sistema berria eta gaztelua eraiki ziren. 778. urtean mirandarrek Karlomagnoren armada garaitu zuten Orreagako guduan hartu zuten parte. 780. urtean Abd ar-Rahman I.ak herria suntsitu zuen, baina ondoren Eneko Arista Nafarroako erregeak Miranda berreraiki eta birpopulatu zuen. 995an herriak forua jaso zuen Antso III.a Garzeitz erregearen eskutik. Antso III.a Nagusia erregeak Nafarroako Erresumara gehitu zuen Miranda, eta herriaren goialdean gotorleku bat eraikitzea agindu zuen. 1080an musulmanak garaitzea lortu zuten, eta ospatzeko gazteluko baseliza eta Andre Mariaren zurezko irudi bat egin zuten.

Antso III.a Nagusiaren erregealdian Iruñeko Erresumak penintsulan zuen nagusitasunak Mirandako inbasore musulmanak behin betiko kanporatzea ekarri zuen. Nafarroako Erresumak, gainera, bere garai bikainena ekarri zion Mirandari, bere eliza eta sail ureztatua eraikitzea ahalbidetu ziona. Gotorleku baten ezarpena eta errege nafarren errekonozimendua ere berreraiki ziren, foruak eta kaparetasun kategoria eta gorteetan jartzearen bidez. Hala ere, Miranda herriak ere garai txarrak bizi izan zituen, XIV. mendeko gerra eta epidemien ondorioz.

Antso V.a Ramiritz erregeak 1086an Montearagongo abadiari eman zizkion elizetako hiribilduen artean dago jada. 1124az geroztik, erresumako korridoreetako baten buru gisa agertzen da. Artaxoarekin eta bertze toki batzuekin batera, Antso III.a Gaztelakoaren esku egon zen 1153 eta 1158 artean.

1162an Antso VI.a Jakitunak foru berriak eman zizkion: mirandarrak zerga jakin batzuen ordainketa ordaintzetik salbuetsita geratu ziren. Antso VII.a Azkarrak pribilegio eta eskubide berriak eman zizkion herriari XIII. mendea amaieran. Novenerako foruaren indarraldiaren esparruan inskribatu zen. 1198ko udaberrian, Alfontso VIII.aren gaztelar armadaren erasoa jaso zuen, baita okupaturik geratu ere Nafarroako Erresumaren 1199-1200eko inbasioan. Nafar eta gaztelar erregeek egindako posizioen elkartrukean 1201n nafar eskuetan geratu zen berriz.

Administrazio musulmanaren garaikoa izanik, 1236an Tibalt I.a erregeak ahalmena eman zion Mirandari herritarren eta erregearen onurarako ureztatze bat egiteko, eta agindu zuen haietakoren batek obraren exekuzioan kalteak erreklamatzen bazituen, Artaxoako eta Faltzesko bortz gizon onen iritziaren arabera erabaki zezala. Karlos III.a Nafarroakoak 1413an ureztatze trazadura berri bat baimendu zuen. Mirandak monarkari eman zion bere elizaren patronatu-eskubidea 1263an, baina Filipe II.a Nafarroakoak 1320an eman zion Iruñeko katedralari.

1379an gaztelarren esku erori zen Karlos II.a Nafarroakoaren eta Henrike II.a Gaztelakoaren arteko gerran. Jarraian sinatutako Brionesko Itunak, Miranda, beste herri eta gaztelu batzuekin batera, hamar urtez atzerriko boterean egotea ezarri zuen. 1387an erregeak barkatu egin zion herri horri 30 000 florineko laguntzan ordaindu behar zuen zatia, 6 florin izan ezik; izan ere, hiru auzotar baino ez ziren geratu bertan, besteak beste leku batzuetara ihesi, lehor handia zegoelako eta Frantziako arma-jendea, Gaztelara igarotzean, hiru egunez bertan geratu zelako, parean dena suntsituz.

1447an, Karlos Vianako printzeak Mirandako petxak, jaurerria eta jurisdikzio baxu eta ertaina, zibila eta kriminala eman zizkion Gaston IV.a Foixkoari, erregek, printzeak eta Gorteek konde horren emazteari eskainitako ezkonsariagatik zor zitzaizkion 20 000 florinen ordainetan.

1466an, Leonor I.a Nafarroakoak kaparetasun eta zintzotasun pribilegioa eman zien bere etxeetarako Migel Otxoari eta beste mirandar batzuei, 1463an heroikoki portatzeagatik, gaztelarrak kanporatuz. Hala ere, Leringo kondeek alkatea eta probestua izendatzen zituzten. Arrazoi beragatik, 1512. urtean Joanes III.a eta Katalina I.a erregeek Mirandari kaparetasuna eta infanzonia eman zioten bertako biztanleentzat, baita hiribildu onaren grazia ere, Nafarroako Gorteetarako eserlekuarekin, zortzi eguneko azoka frankoa eta aurrerantzean izan behar zituzten armak edo armarria.

Aro Modernoa

1512ko abuztuaren erdialdean, Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu zuenean, eta ia Nafarroa Garai osoa menderatu ondoren, Mirandak, Erresumako beste plaza gutxi batzuekin batera, eutsi egin zion. Abuztuan bertan, Albako dukearen gaztelar armadaren nagusitasunari men egin behar izan zion. 1512ko irailaren 21ean iritsi ziren Logroñora Mirandako ordezkariak, Fernando errege gisa aitortzeko eta leialtasuna hitzemateko. Fernandok, bere aldetik, ohiturari jarraituz, herri honetako eta Nafarroako beste herri batzuetako foruak berretsi zituen.

1514ko abuztuan Fernando Katolikoak, bertze pribilegio batzuekin batera, Mirandako hiribilduko zergak Luis Beaumontekoa beaumontarren buruzagiari eman zizkion, Nafarroako Erresuma konkistatu zuenean eman zion laguntza irmoaren sari gisa. Leringo kondeek Mirandaren gaineko eskubide erreberentzialak erabili nahi izan zituzten, mirandarrek aurkaratu eta onartzeari uko egin ziotelarik. 1630ean, jurisdikzio kriminala zilarrezko 7000 dukerritan erosi zuten, eta, hala, lotura horretatik libratu ziren. 1590ean, hiribilduak auzi garrantzitsu bat izan zuen Lerintarrekin; izan ere, 1634. urteko exekuzio batean, Miranda hiribilduak kuartel bakoitzeko 85 400 mirari ordaintzen zituela jasotzen da, baita urtean 15 000 alkabala mirari eta San Migel egunean 5 031 mirari ordaintzen zituela ere. Errota Juan Arteta Garesko bizilagunari alokatuta zegoen, urtero 500 gari-lapurretatan.

1764. urtean, Mirandako alkateak, bikarioak eta beste batzuek baimena eman zioten Ondikola harginari gazteluko harria gazteluko basilikarako erabiltzeko. Herritarren sektore batek gogor egin zuen protesta, "hiribilduak bere ohorea lotuta duen" tokiko loria bat suntsitu behar ez zela esanez. Gainera, gaztelu zaharraren defendatzaileek argudiatzen zuten partikularren eskuzabaltasunak beti mantendu zuela baseliza.

Konbentzioaren gerraren hasiera iragartzean, 29 mirandarren aurka borrokatzeko izena eman zuten, eta gero 39 gehiago batu zitzaizkien.

Aro Garaikidea

1810eko martxoan, Iberiar Penintsulako gerrapean, Xabier Minaren gerrilariek Miranda Argako goarnizio frantziarrari eraso zioten, eta hamar hildako eta berrogei zauritu eragin zituzten. Gerrilariek 16 baja izan zituzten. Hiribilduko biztanleek, okupatzaileek eskatutako zergen ondorioz, beren herriko gauzarik onenak saldu behar izan zituzten. Minaren gerrillarien partida Mirandara etorri zen 1810eko urtarrilean, Tafallatik, non, lortu gabe, frantziar goarnizioa ustekabean harrapatzen saiatu zen. Gaua Mirandan eman zuen, biharamunean Sesma hiribildurako bidea hartuz, oso goiz. 1811ko ekainaren hasieran, Frantzisko Espotz Mina jaunaren gerrilariak Mirandatik joan ziren, Andosillatik Mendigorrira. Gainera, 1811ko urriaren 2an Luis Blas Gomez apaiz mirandarra fusilatu zuten Iruñean, herria matxinadara bultzatzea egotzita.

XIX. mendearen hasieran alkate batek gobernatzen jarraitzen zuen, erregeordeak izendatua eta jurisdikzio zibil eta kriminalean ziharduena, eta sei errejidorek. Gero, 1835-1845eko udal-erreformekin, Miranda zuzenbide komuneko udal gisa geratu zen. Mendearen amaieran kalamua, lihoa, frutak eta barazkiak ekoizten zituen. Lehorreko ganbaran mahatsondo pixka bat eta gari asko biltzen zen. 1807an, hiribilduak ume-eskola bat zuen, ehun lagunekoa, eta bertako maisuak berrogei dukat jasotzen zituen urtean; neskato-eskolak, berriz, hirurogeita hamar dizipulu eta hogei dukat dotazio zituen. 1847an irakasleak urtean 3592 erreal jasotzen zituen 76 ikasleri irakasteagatik, eta maistrak 1374, 82rekin.

Nafarroan eta Hego Euskal Herriko gainerako herrialdeetan bezala, nekazaritzaren arazoa Bigarren Errepublikarako konpondu gabe geratu zen, nekazaritza-erreforma baten zain, nahiz eta erreforma onartu eta gauzatu, ez zituen espero ziren emaitzak izango. Hala ere, 10 eta 20ko hamarkadetan sortutako haztegiak herrian sozialismoa eta anarkismoa bezalako ideologia obreristak sartzea ahalbidetu zuen. Mirandako Zentro Katolikoa eta Kasino Nagusia, non mirandarrek gaurkotasuneko gaiei buruz eztabaidatzen zuten, alderdi eta sindikatuen sorreraren abiapuntua ere izan ziren, Errepublikan zehar Mirandako bizitza politikoan parte hartuko zutenak. 1932an, Alderdi Errepublikano Erradikal Sozialista sortu zen Mirandan, 205 afiliaturekin, eta 1935ean Union Republicana bihurtu zen. 1932an UGTko Lurraldeko Langileen Atala ere sortu zen Mirandan. Bestalde, Kasino Nagusiak CEDAren eskuineko alderdiaren jarraitzaileak biltzen zituen. Mirandako hauteskundeek, 1931tik 1936rak, zatiketa hori nabarmendu zuten. 1931n, botoen ia % 50eskuineko blokeen eta alderdi errepublikar-sozialistaren artean banatu ziren, eta 1933tik aurrera eskuineko alderdien alde egin zuten.

1936ko gerraren hasierarekin batera, Mirandako nekazaritza arazoak konpontzeko aukerak zapuztu egin ziren. Altxamendu frankistaren garaipenarekin Nafarroan ez zen gerra fronterik izan, eta horrek ez zuen eragotzi indarkeria atzeguardian. Bando nazionalaren errepresioak Mirandari ere eragin zion, 26 bizilagun fusilatu baitzituzten: Luis Baztán Ibáñez, Zacarias Baztán Echarri, Felipe Elizalde Bueno, Anastasio Ezquerro García, Valentín Ezquerro García, Apolinar González Sesma, Felipe Guillén Echarri, Víctor Guillén Echarri, Marcelo Ibáñez Jaime, Angel Ibáñez Sesma, Joaquín Ibáñez Sesma, Víctor Ibáñez Sesma, Ramón Iradier Oses, Victorino Iturmendi Fernández, José Jaurrieta Beruete, Antonio Murugarren San Juan, Félix Murugarren San Juan, Nazario Murugarren, José Romano Irigoyen, Germán San Juan Beruete, Matías Tapiz Abrego, Manuel Tapiz Amézqueta, José Tapiz Tila eta Joaquín Ventura San Juan. Gainera, Mirandako hiru zinegotzi hautetsi hil zeuden: Manuel Tápiz Amézqueta, Arcadio Ibáñez Sesma eta Justo Sesma Zaratiegui. 2013an, errepresaliatuen eta fusilatuen omenezko monolito bat eraiki zen Mirandan. Udaletxean jarritako plaka batekin gogoratzen dira, beste kargu publiko eta udal langile errepresaliatuekin batera.

Demografia

903 biztanle zituen 2025. urtean Miranda Argak.

1842	1857	1860	1877	1887	1897	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2011	2021
1168	1493	1541	1419	1517	1415	1479	1565	1614	1672	1578	1622	1572	1304	1065	1002	1000	900	852

Oharra: grafiko hau Wikidatan jasotako datuetatik egin da, automatikoki. Daturen bat aldatu edo eguneratu behar izanez gero, egizu Wikidatan bertan.

Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 471 gizon, 431 emakume
% Gizonak Adina Emakumeak % 0.00   100+   0.00 0.64   95-99   1.16 1.06   90-94   2.09 2.34   85-89   2.32 3.82   80-84   5.80 4.25   75-79   5.57 5.73   70-74   5.57 8.92   65-69   8.12 5.31   60-64   6.73 6.58   55-59   6.03 7.22   50-54   5.10 9.34   45-49   6.73 6.58   40-44   6.50 4.88   35-39   5.10 4.67   30-34   5.57 5.31   25-29   5.34 4.67   20-24   4.64 4.46   15-19   4.41 7.43   10-14   5.34 3.18   5-9   5.10 3.61   0-4   2.78
Iturria: Nafarroako Estatistika Institutua / Instituto Nacional de Estadística

Hazkunde begetatiboa

Honakoa hazkunde begetatiboa erakusten duen grafiko bat da, hau da, urte batean jaiotakoei hildakoak kentzearen emaitza. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Batez besteko adina

Honakoa batez besteko adina erakusten duen grafiko bat da. Datuak Nastat erakundeak eskaintzen ditu eta Wikimedia Commonsen daude eskuragarri. Aldaketaren bat egin behar bada, bertan egin beharko da.

Jatorria

Jaiolekuari dagokionez, 2022. urtean biztanleen % 38,2 udalerri berean jaioak ziren, probintziako batez bestekoaren (% 36,1) gainetik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (EAE barne) % 10,6 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 20,8 —probintzian % 16,8—.

Udal

Prob

Best

Esta

Udalerri berean · % 38,2Probintzia berean · % 30,4Beste erkidegoa · % 10,6Estatutik kanpo · % 20,8

Biztanleria jaiolekuaren eta bizilekuaren arabera (2022). Iturria: INE.

Biztanleria atzerritarra

Espainiar estatutik kanpo jaiotako 212 biztanleren artean, gehienak Amerikan jaioak dira (% 55,2). Jaiotza herrialde nagusiak Ekuador, Maroko, Errumania dira.

Amer

Afri

Amerika · % 55,2Europa · % 6,6Afrika · % 38,2

Espainiar estatutik kanpo jaiotakoak, eskualdeka (2025). Iturria: INE.

◄ gizonezkoakjaioterriaemakumezkoak ►

44

Ekuador

50

45

Maroko

34

6

Errumania

4

2

Brasil

4

1

Dominikar Errepublika

3

2

Honduras

1

0

Kolonbia

2

0

Nikaragua

2

0

Peru

2

1

Alemania

0

1

Aljeria

0

0

Frantzia

1

1

Kuba

0

1

Mexiko

0

0

Nigeria

1

0

Paraguai

1

0

Suitza

1

1

Uruguai

0

Jaiolekuko herrialde nagusiak, sexuaren arabera (2025). Iturria: INE.

Etxebizitza

INEren 2021eko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 735 etxebizitza zeuden: 362 (% 49,3) nagusiak eta 373 (% 50,7) ez-nagusiak.

735etxebizitza

362etxegune

Etxebizitza multzoa

362

373

Etxebizitza nagusia (362)Ez-nagusia (bigarrena edo hutsa) (373)

Guztira 362 etxegune zeuden, eta horietatik 119 (% 32,9) pertsona bakarrekoak ziren.

Etxeguneak tamainaren arabera

Pertsona 1119

2 pertsona103

3 pertsona69

4 pertsona46

5 edo gehiago25

Hezkuntza-maila

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 780 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 24,6 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 19,2; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 35,8; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 20,4. Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 21,5 zen 2021ean eta % 24,6 2024an; beraz, 3,1 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 23,1 izatetik % 20,4 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 24,4 ziren, eta gizonen artean % 24,8; aldea, beraz, txikia da. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 24,7 eta gizonen % 16,5 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.

780biztanle 15 urte edo +, 2024

% 24,6goi-mailako ikasketak+3,1 puntu 2021etik

% 20,4lehen hezkuntza edo gutxiago−2,7 puntu 2021etik

% 7,2ikasten ari dira, 2024

% 20,4

% 35,8

% 19,2

% 24,6

Lehen hezkuntza edo gutxiago · % 20,4Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) · % 35,8Bigarren hezkuntzako bigarren etapa · % 19,2Goi-mailako ikasketak · % 24,6

Lortutako ikasketa-mailarik altuena, 15 urte edo gehiagoko biztanleen artean (2024).

Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 60,9 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 39,1 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 2 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 50,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 50,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 1,9 ziren.

Ikasketa-maila xehatua

Ikasketarik gabe

% 1,9

Lehen hezkuntza

% 18,5

DBH eta antzekoak

% 35,8

Batxilergoa

% 9,6

Erdi-mailako LH

% 9,6

Goi-mailako LH

% 9,6

Graduak (≤240 ECTS), diplomaturak

% 6,8

Graduak (>240 ECTS), lizentziaturak

% 5,5

Masterrak eta espezialitateak

% 2,4

Doktoretzak

% 0,3

Ehunekoak 15 urte edo gehiagoko biztanle guztien gainekoak dira; koloreak goiko barrako lau maila nagusiei dagozkie.

Sexuaren araberako banaketa

15 urte edo gehiagoko biztanleria ikasketa-mailaren eta sexuaren arabera, Miranda de Arga, 2024

Ikasketa-maila	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Goi-mailako ikasketak	192	% 24,6	102	% 24,8	90	% 24,4
Bigarren hezkuntzako bigarren etapa	150	% 19,2	80	% 19,5	70	% 19,0
Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH)	279	% 35,8	161	% 39,2	118	% 32,0
Lehen hezkuntza edo gutxiago	159	% 20,4	68	% 16,5	91	% 24,7
Guztira	780	% 100,0	411	% 100,0	369	% 100,0

Urtez urteko bilakaera

Ikasketa-mailaren bilakaera (%), Miranda de Arga, 2021–2024

Urtea	Goi-mailakoak	Batx. / erdi LH	DBH	Lehen H. edo gutx.	15 urte edo +
2021	% 21,5	% 19,9	% 35,6	% 23,1	750
2022	% 22,5	% 19,6	% 35,6	% 22,3	759
2023	% 23,0	% 20,1	% 35,2	% 21,7	787
2024	% 24,6	% 19,2	% 35,8	% 20,4	780

Ikasten ari direnak

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 7,2 ikasten ari zen (56 pertsona). Ikasten ari zirenetatik, % 46,4 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 23,2 batxilergoan, % 21,4 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 7,1 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 58,1 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 32,0; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 32,0 eta emakumeen % 12,9. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 83,3 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 37,5 eta 25–29 urtekoen % 7,1; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 0,5 baino ez. 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 56,3 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 16,7.

Ikasten ari direnak, adin-taldeka

15–19 urte

% 83,3

20–24 urte

% 37,5

25–29 urte

% 7,1

30–34 urte

% 2,2

35–39 urte

% 1,8

40–44 urte

% 0,0

45–49 urte

% 0,0

50–54 urte

% 1,7

55 urte edo +

% 0,0

Egiten ari diren ikasketa-maila

Maila zehaztu gabe

% 1,8

Goi-mailako ikasketak

% 46,4

Erdi-mailako LH

% 21,4

Batxilergoa

% 23,2

DBH eta antzekoak

% 7,1

Lehen hezkuntza edo beheragokoa

% 0,0

Ezkerrean, adin-talde bakoitzean ikasten ari direnen ehunekoa; eskuinean, ikasten ari direnen banaketa mailaren arabera (2024).

Jaiolekuaren arabera

2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 76,2 estatuan jaio zen, eta % 23,8 atzerrian. Ikasketa-egituran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 27,9 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 16,2; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 14,6 eta % 17,7, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 26,2 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 26,9; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 18,9 eta % 17,8, hurrenez hurren.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 27,9

Goi-mailakoak

% 14,6

% 19,4

Batx. / erdi LH

% 19,8

% 36,5

DBH

% 47,9

% 16,2

Lehen H. edo gutx.

% 17,7

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 26,2

Goi-mailakoak

% 18,9

% 15,4

Batx. / erdi LH

% 30,0

% 31,5

DBH

% 33,3

% 26,9

Lehen H. edo gutx.

% 17,8

Ehuneko bakoitza jatorri- eta sexu-taldearen barnekoa da (2024).

Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 7,6 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 5,9. Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 46,7 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 45,5 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.

Ekonomia

Miranda Arga nekazaritza herria izan da aspaldiko mendeetan. Laborantza lurrak, ureztatzekoak dira oro har, eta musulmanen garaiko aurrerapenek garapen handia eragin zuten herriko nekazaritzaren aprobetxamenduan. Barazkiak eta zerealak landatzen dira, baratxuri, piper, tomate, mahasti, olibondo eta garia, besteak bertze. Gero eta jende gehiago joaten da Iruñeko, Tafallako edo Azkoiengo enpresetan lan egitera.

Diru-sarrerak

2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 15.297 euro-koa zen, eta etxegune bakoitzeko 36.972 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (16.423 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) parean. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 19.808 euro zen. Errenta gordina 18.490 euro-koa izan zen pertsonako.

Diru-sarreren iturri nagusia soldata da, guztizkoaren % 47. Gainerako iturriak: pentsioak (% 27,9), beste diru-sarrerak (% 17,5), langabezia-prestazioak (% 2,9), beste prestazioak (% 4,6).

47%

28%

18%

Soldata · % 47Pentsioak · % 27,9Langabezia · % 2,9Beste prestazioak · % 4,6Beste sarrerak · % 17,5

Diru-sarreren banaketa iturriaren arabera.

Desberdintasuna

Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen daUdalerrian indizea 32,9 da, probintziakoaren (30,9) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) gainetik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,9 da, probintziakoaren (2,6) gainetik eta Espainiakoaren (2,8) gainetik.

Jarduera ekonomikoa

INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Miranda de Arga udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 374 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 48,4; gainerako % 51,6 inaktibo zeuden (erretiratuak % 46,2, beste inaktiboak % 44,2 eta ikasleak % 9,5). Aktiboen artean, langabezia-tasa % 11,2 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 52,1 zen eta emakumezkoena % 44,4; langabezia-tasa, aldiz, % 6,1 eta % 17,9 zen, hurrenez hurren.

Okupatuen kopurua 335 zen 2023ean, 2021eko 305etik gora. Emakumeek okupatuen % 39,4 osatzen dute, eta gizonek % 60,6.

335okupatu, 2023+% 9,8 2021etik

% 39,4emakumeak okupatuen artean

% 48,4jarduera-tasa, 2024

% 11,2langabezia-tasa, 2024

% 43,0

% 23,8

% 22,8

Okupatuak · % 43,0Langabeak · % 5,4Ikasleak · % 4,9Erretiratuak · % 23,8Beste inaktiboak · % 22,8

16 urte edo gehiagoko biztanleria jardueraren eta sexuaren arabera, Miranda de Arga, 2024

Egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Okupatuak	332	% 43,0	199	% 48,9	133	% 36,4
Langabeak	42	% 5,4	13	% 3,2	29	% 7,9
Inaktiboak	398	% 51,6	195	% 47,9	203	% 55,6
Guztira	772	% 100,0	407	% 100,0	365	% 100,0

Jarduera-sektoreak

Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 45,7), industria (% 31,9), nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 14,6) eta eraikuntza (% 7,8).

% 14,6

% 31,9

% 45,7

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza · % 14,6Industria · % 31,9Eraikuntza · % 7,8Zerbitzuak · % 45,7

Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 31,3), ondoren nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 14,6) eta osasuna eta gizarte-zerbitzuak (% 9,0) datoz.

Jarduera-adar zehatzak

Manufaktura-industria

% 31,3

Nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza

% 14,6

Osasuna eta gizarte-zerbitzuak

% 9,0

Eraikuntza

% 7,8

Administrazio publikoa

% 6,9

Merkataritza

% 6,3

Ostalaritza

% 6,0

Administrazio-jarduera lagungarriak

% 3,6

Gainerako 13 jarduera-adarrak

Jarduera artistikoak eta aisialdikoak

% 2,7

Hezkuntza

% 2,7

Garraioa eta biltegiratzea

% 2,7

Jarduera profesionalak

% 2,1

Beste zerbitzu batzuk

% 1,5

Etxeetako jarduerak

% 1,2

Finantza- eta aseguru-jarduerak

% 0,9

Energia elektrikoa eta gasa

% 0,6

Informazioa eta komunikazioak

% 0,3

Higiezinen jarduerak

% 0,0

Ur-hornidura eta hondakinak

% 0,0

Erauzketa-industriak

% 0,0

Lurraldez kanpoko erakundeak

% 0,0

Okupazioa eta lan-egoera

Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 54,9; ondoren, oinarrizko okupazioak daude (% 21,8), eta zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak % 18,8. Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 51,2 eta emakumeen % 60,6).

% 18,8

% 54,9

% 21,8

Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak · % 18,8Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak · % 54,9Oinarrizko okupazioak · % 21,8Ez dago jasota · % 4,5

Okupatuak okupazioaren eta sexuaren arabera, Miranda de Arga, 2023

Okupazioa	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak	63	% 18,8	36	% 17,7	27	% 20,5
Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak	184	% 54,9	104	% 51,2	80	% 60,6
Oinarrizko okupazioak	73	% 21,8	51	% 25,1	22	% 16,7
Ez dago jasota	15	% 4,5	12	% 5,9	3	% 2,3
Guztira	335	% 100,0	203	% 100,0	132	% 100,0

Okupatuen % 83,6 besteren konturako langileak dira, eta % 16,4 norberaren konturakoak.

% 12,8

% 69,6

% 14,0

Norberaren kontura, langileak dituena · % 3,6Norberaren kontura, langilerik gabe · % 12,8Besteren kontura, finkoa/mugagabea · % 69,6Besteren kontura, aldi baterakoa · % 14,0

Okupatuak lan-egoeraren eta sexuaren arabera, Miranda de Arga, 2023

Lan-egoera	Guztira	%	Gizonak	%	Emakumeak	%
Norberaren kontura	55	% 16,4	36	% 17,7	19	% 14,4
Besteren kontura	280	% 83,6	167	% 82,3	113	% 85,6
Guztira	335	% 100,0	203	% 100,0	132	% 100,0

Jaiolekuaren arabera

Jarduera

16 urte edo gehiagokoen % 76,8 estatuan jaio zen, eta % 23,2 atzerrian. Jarduera-egoerak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 44,9 okupatuak dira, % 42,7 erretiratuak, % 5,3 bestelako inaktiboak, % 3,7 langabeak eta % 3,4 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 65,2 okupatuak dira, % 19,1 bestelako inaktiboak, % 10,1 langabeak eta % 5,6 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 35,5 bestelako inaktiboak dira, % 34,1 okupatuak, % 16,7 erretiratuak, % 8,0 langabeak eta % 5,8 ikasleak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,3 okupatuak dira, % 37,0 bestelako inaktiboak, % 12,0 langabeak, % 5,4 ikasleak eta % 4,3 erretiratuak.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 44,9

Okupatuak

% 65,2

% 3,7

Langabeak

% 10,1

% 3,4

Ikasleak

% 5,6

% 42,7

Erretiratuak

% 0,0

% 5,3

Beste inakt.

% 19,1

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 34,1

Okupatuak

% 41,3

% 8,0

Langabeak

% 12,0

% 5,8

Ikasleak

% 5,4

% 16,7

Erretiratuak

% 4,3

% 35,5

Beste inakt.

% 37,0

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Okupazioa

Okupatuen % 71,3 estatuan jaio zen, eta % 28,7 atzerrian. Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 55,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 23,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 14,5 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 51,7 oinarrizko okupazioetakoak dira, % 41,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial eta % 3,4 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 64,9 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 25,5 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 6,4 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 50,0 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 42,1 oinarrizko okupazioetakoak eta % 7,9 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 23,4

Goi eta erdi maila

% 3,4

% 55,2

Langile kualifikatuak

% 41,4

% 14,5

Oinarrizko okup.

% 51,7

% 6,9

Ez dago jasota

% 3,4

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 25,5

Goi eta erdi maila

% 7,9

% 64,9

Langile kualifikatuak

% 50,0

% 6,4

Oinarrizko okup.

% 42,1

% 3,2

Ez dago jasota

% 0,0

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Jarduera-sektoreak

Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 40,7 industrian ari dira, % 36,6 zerbitzuetan, % 11,7 eraikuntzan eta % 11,0 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 39,7 nekazaritzan ari dira, % 37,9 industrian, % 12,1 eraikuntzan eta % 10,3 zerbitzuetan. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 77,7 zerbitzuetan ari dira, % 17,0 industrian, % 3,2 nekazaritzan eta % 2,1 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 55,3 zerbitzuetan ari dira, % 26,3 industrian eta % 18,4 nekazaritzan.

Gizonak

Estatua

Atzerria

% 11,0

Nekazaritza

% 39,7

% 40,7

Industria

% 37,9

% 11,7

Eraikuntza

% 12,1

% 36,6

Zerbitzuak

% 10,3

Emakumeak

Estatua

Atzerria

% 3,2

Nekazaritza

% 18,4

% 17,0

Industria

% 26,3

% 2,1

Eraikuntza

% 0,0

% 77,7

Zerbitzuak

% 55,3

Ehuneko bakoitza jatorri-taldearen barnekoa da.

Lehen sektorea

Nekazaritza

2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 54 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 5.210 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten. Udalerriaren azalera 60,1 km² denez, NAE lurraldearen % 86,7 da. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 82,1 lur goldagarria (4.275 ha, 49 ustiategitan), % 10,5 larre iraunkorrak (547 ha, 5 ustiategitan), % 7,4 arbolak (388 ha, 31 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,04 ha, ustiategi batean).

Nekazaritzako azalera erabilgarria (NAE)

NAE udalerriaren azaleran

87%

13%

NAE · 5.210 ha (% 86,7)Gainerako azalera · 800 ha (% 13,3)

NAE, lur-erabileraren arabera

82%

10%

Lur goldagarria · 4.275 ha (% 82,1)Larre iraunkorrak · 547 ha (% 10,5)Arbolak · 388 ha (% 7,4)Baratzeak · 0,04 ha (< % 0,1)

Iturria: INE, Nekazaritza Errolda 2020; udalerriaren azalera: Wikidata.

Ibilgailu-parkea

Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 533 gidari zeuden erroldatuta: 342 gizon (% 64,2) eta 191 emakume (% 35,8). Biztanleen % 59,1 gidatzeko gai zen.

Ibilgailu-parkea 761 ibilgailuk osatzen zuten: 500 turismo, 70 motozikleta, 61 kamioi, 52 furgoneta eta 47 ziklomotor. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 554 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (512) gainetik.

Turismoen batez besteko adina 13,5 urtekoa zen; turismoen % 9,8k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 10,2k 25 urte baino gehiago. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 60,3 diesel zen eta % 38,5 gasolinazko; 6 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 0,8; probintzian % 1,3). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 4,6k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 33,2k ez zuen etiketarik.

Ibilgailu-parkea (2025)

Ingurumen-etiketa

29%

33%

33%

0 etiketa · 8 (% 1,1)ECO · 27 (% 3,6)C etiketa · 219 (% 29)B etiketa · 250 (% 33,2)Etiketarik gabe · 250 (% 33,2)

Turismoak, adinaren arabera

10%

13%

23%

44%

10%

< 4 urte · 49 (% 9,8)4–8 urte · 66 (% 13,2)8–15 urte · 114 (% 22,8)15–25 urte · 220 (% 44)≥ 25 urte · 51 (% 10,2)

Iturria: DGT, «Datos municipales general» (2025).

Politika

Miranda Argako udaletxea herrigunean dago. Udalbatza udalerriko alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Egungo alkatea Francisco Gil Serantes da, Argako hautagai gisa aurkeztu zena.

Hauteskundeak

Udal hauteskundeak

Alderdia	Legealdiko eserlekuak, hasiera-urtearen arabera
	1979	1983	1987	1991	1995	1999	2003	2007	2011	2015	2019
Mirandaren aldeko Ekimena	-	-	-	-	-	-	-	-	-	4	3
Arga	-	-	-	-	-	-	-	1	2	2	2
Navarra Suma	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	2
Nafar Herriaren Batasuna	-	-	-	3	-	-	-	2	2	1	-
Nafarroako Alderdi Sozialista	3	4	-	6	4	4	9	4	3	-	-
Mirandako Talde Independentea	-	-	-	-	3	3	-	-	-	-	-
Mirandako Elkarte Demokratikoa	-	-	9	-	-	-	-	-	-	-	-
Mirandako Hautesle-elkarte Independentea	-	5	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Mirandako Independenteak	3	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-
Zentro Demokratikoaren Batasuna	3	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-

Foru hauteskundeak

Hauek dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeen azken bi deialdiak:

2019ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak Alderdia Bozak guztira % +/-  Nafarroako Alderdi Sozialista 198 37,08 ▲ 79  Navarra Suma 135 25,28 -  Geroa Bai 90 16,85 ▲ 13  Euskal Herria Bildu 38 7,12 ▼ 5  Ahal Dugu 34 6,37 ▼ 45  Izquierda-Ezkerra 17 3,18 ▼ 12  Vox 7 1,31 -  Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 5 0,94 ▼ 2  Equo 2 0,37 ▼ 0  Libertate Nafarra 1 0,19 ▼ 1

2015eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak Alderdia Bozak guztira % +/-  Nafar Herriaren Batasuna 128 24,02 ?  Nafarroako Alderdi Sozialista 119 22,23 ?  Ahal Dugu 79 14,82 ?  Geroa Bai 77 14,45 ?  Euskal Herria Bildu 43 8,07 ?  Izquierda-Ezkerra 29 5,44 ?  Nafarroako Alderdi Popularra 14 2,63 ?  Nafarroako Ordezkaritza Kanabikoa 7 1,31 ?  Herritarrak - Herritarron Alderdia 7 1,31 ?  Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia 3 0,56 ?  Solidaritate eta Autogestio Internazionalista 2 0,38 ?  Animalien Tratu Txarren Kontrako Alderdia 2 0,38 ?  Libertate Nafarra 2 0,38 ?  Equo 2 0,38 ?

Udala

Udalaren egoitza eta udaletxea herrigunean dago.

Udaletxea elizaren ondoan dago, herriko plaza nagusian. Eraikuntza bi zatitan banaturik dago, kanpoaldeko horma harri sendoz egina da, eta fatxada nagusia margoturik dago.

• HELBIDEA: San Benito etorbidea, 1

Egungo banaketa

Miranda Argako Udala zinegotzik eta alkateak osatzen dute, demokratikoki hautatuak. Alkatea Francisco Gi Serantes da, Arga zerrendakoa. Zinegotziak 6 daude:

• Marcelino Yeregui Garcia (Arga)
• Aingeru Perez Iradiel (Mirandaren aldeko Ekimena)
• Maria Mercedes Ochoa Leon (Mirandaren aldeko Ekimena)
• Oscar Aoiz Berango (Mirandaren aldeko Ekimena)
• Mariana Zarate Ganan (Navarra Suma)
• Guilermo Elcano Alfaro (Navarra Suma)

Batzordeak

Miranda Argako Udalan 4 batzorde ditu. Horietako bakoitzaren buruan hautetsi bat dago:

• Nekazaritza, Abeltzaintza eta Industria Sustapena (Francisco Gil Serantes)
• Hirigintza, Ingurumena eta Etxebizitza (Francisco Gil Serantes)
• Aisia, Kultura eta Gizarte Ongizatea (Francisco Gil Serantes)
• Ogasuna eta Udaleko Ondarea (Francisco Gil Serantes)

Alkateak

1979tik, Miranda Argak 8 alkate izan ditu:

Alkatea	Agintaldi hasiera	Agintaldi amaiera	Alderdia
Teodosio Sesma Lopez	1979	1983		Nafarroako Alderdi Sozialista
Jose Angel Sesma Sesma	1983	1987		Mirandako Hautesle-elkarte Independentea
Adolfo Baztan Ibañez	1987	1991		Mirandako Elkarte Demokratikoa
?	1991	2003		Nafarroako Alderdi Sozialista
Maria Teresa Iradiel Ibañez	2003	2007		Nafarroako Alderdi Sozialista
Rosa Maria Donazar Hernandez	2007	2011		Nafarroako Alderdi Sozialista
Maria Teresa Iradiel Ibañez	2011	2015		Nafarroako Alderdi Sozialista
Jesus Luis Andion Ripa	2015	2019		Mirandaren aldeko Ekimena
Francisco Gil Serantes	2019	jardunean		Arga

Garraioa

Nafarroako Hiriarteko Garraioa sareko 327 linea zerbitzua ematen dio udalerri honi. Herriak autobus geldialdi bakarra du behealdean Tafallarantz.

Nafarroako Hiriarteko Garraioa  Zerbitzua   Hasiera   Ibilbidea   Amaiera ⁠ 327 Tafalla Larraga • Berbintzana Miranda Arga

Kultura

Euskara

Luis Luziano Bonapartek, 1869an, Miranda Arga ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Koldo Zuazok, 2010ean, Miranda Arga ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Miranda Arga eremu ez-euskalduneko udalerria zen, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania zen. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 2,80k zekien euskaraz, 2010ean % 2,81 eta 2018n % 3,40k.

Kirola

• Herriko futbol taldea Castillo C.F. da, eskualde-maila lehenetsian diharduena.
• Miranda de Argako BTT/Running taldeak kirol horien praktika sustatzen du. Horretarako, hainbat kirol-ekitaldi antolatzen ditu: lasterketak, aldizkako entrenamendu-irteerak, BTT geralekuak, etab.
• 2013tik, urtero, abenduaren 31n, Miranda de Argako San Silvestre lasterketa egiten da herriko kaleetan zehar.

Jaiak

• San Benitoko jaiak, martxoaren 21etik hurbilen dagoen asteburuan
• Montebajorako erromeria: maiatzaren lehengo asteburuan
• Euskararen eguna, maiatzaren azken asteburuan
• Gazteriaren jaiak, uztailaren erdialdean
• Landa Munduaren eguna: uztailaren hirugarren igandean
• Gazteluko Andre Mariaren jaiak, abuztuaren 23tik 30ra
• Ehiza eguna, urriaren 12tik hurbilen dagoen larunbatean

Ondasun nabarmenak

• Jasokundeko Andre Mariaren eliza, XIII. mendean eraikitako kristiau eliza.
• Gazteluko Andre Mariaren baseliza, XVII. mendean eraikitako kristiau basilika.
• Erlojuaren dorrea, Erdi Aroko kapandorrea, XVI. mendean berraikia.
• Miranda Argako gaztelua, Erdi Aroko gaztelu zaharra.
• Miranda Argako udaletxea, XVII. mendeko jauregia.
• Miranda Argako zubia, Arga ibaiaren gaineko zubia, jatorrian gotikoa, XVII. mendean eraberritua.

Mirandar ospetsuak

• Bartolome Karrantza (1503-1576), teologo eta elizgizon. Toledoko artzapezpikua eta Filipe II.aren aitortzailea zen.
• Juan Antonio Zelaia Bergara (1712-1776), militar, diplomazialari eta funtzionario. Guayaquileko lehen gobernadorea.
• Antonina de los Reyes Erreka (1899-2008), Euskal Herriko pertsona zaharrenetako bat. 109 urterekin hil zen.
• Vicente Ripa Gonzalez (1945-), politikari eta irakasle.

Irudiak

• 
  Miranda, Berbintzana eta Larraga
• 
  Udaletxea
• 
  Laborantza lurrak
• 
  Vergalijo
• 
  Kahozeko baseliza

Erreferentziak

• Jose Maria Jimeno Jurio (zuzendaria), Nafarroako toponimia eta mapagintza. XXXV, Iruñea, 1996. ISBN 84-235-1505-2.

Ikus, gainera

• Izarbeibar-Novenera
• Erriberriko merindadea
• Nafarroa Garaia

Kanpo estekak

• Miranda Argako Udalako webgune ofiziala

• Datuak: Q1641891
• Multimedia: Miranda de Arga / Q1641891
• Liburuak: Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Miranda Arga